03/07/2026
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VIỆT NAM ĐANG BƯỚC VÀO CUỘC THANH LỌC KHỐC LIỆT NHẤT TỪ TRƯỚC ĐẾN NAY
Sau giai đoạn dịch Covid, thương mại điện tử được xem là "mảnh đất vàng" cho bất kỳ ai muốn khởi nghiệp. Chỉ cần vài chục triệu đồng nhập hàng, mở gian hàng trên Shopee hay TikTok Shop là có thể tiếp cận hàng triệu khách hàng mà không cần thuê mặt bằng. Thế nhưng sau nhiều năm tăng trưởng nóng, cuộc chơi đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.
Chỉ trong khoảng hai năm, chi phí bán hàng trên các sàn đã tăng đáng kể. Nếu như trước đây tổng phí mà một gian hàng trên Shopee phải trả vào khoảng 24,5% doanh thu, thì hiện nay đã lên tới khoảng 30,5%, chưa kể các khoản quảng cáo, affiliate, hoàn đơn, đóng gói, vận chuyển hay chi phí đổi trả. TikTok Shop cũng vừa điều chỉnh biểu phí từ ngày 3/7, giảm phí ở một số nhóm hàng thiết yếu nhưng tăng mạnh ở các ngành như sức khỏe, làm đẹp và chăm sóc cá nhân, đồng thời nâng phí chương trình Voucher Extra.
Điều đó khiến bài toán kinh doanh trở nên khó hơn, đặc biệt với các cửa hàng nhỏ. Những shop có quy mô lớn còn có thể thương lượng giá nhập, tối ưu vận hành hoặc chấp nhận lợi nhuận thấp trong ngắn hạn. Trong khi đó, các hộ kinh doanh nhỏ gần như không còn nhiều dư địa.
Họ đang mắc kẹt giữa hai lựa chọn đều khó. Nếu tăng giá để bù chi phí, khách hàng chỉ cần lướt vài giây là tìm được một cửa hàng khác rẻ hơn. Nhưng nếu giữ nguyên giá, phần lợi nhuận vốn đã mỏng sẽ tiếp tục bị bào mòn bởi phí sàn và hàng loạt chi phí phát sinh.
Ở chiều ngược lại, các sàn thương mại điện tử cũng đứng trước áp lực phải thay đổi. Giai đoạn "đốt tiền" bằng voucher, trợ giá và miễn phí vận chuyển để giành thị phần không thể kéo dài mãi. Theo các nền tảng, phần phí thu được sẽ được tái đầu tư vào khuyến mại, miễn phí vận chuyển, quảng cáo và các chương trình hỗ trợ người bán nhằm duy trì tăng trưởng.
Thực tế cho thấy thị trường vẫn phát triển rất nhanh, với doanh số thương mại điện tử quý I/2026 tăng khoảng 48% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng này không đồng nghĩa việc mọi nhà bán đều hưởng lợi. Sau mỗi lần điều chỉnh phí, thị trường thường chứng kiến một đợt "thanh lọc", khi những cửa hàng vốn mỏng, biên lợi nhuận thấp hoặc thiếu khả năng xây dựng thương hiệu dần bị loại khỏi cuộc chơi.
Thương mại điện tử Việt Nam vì thế đang bước vào một giai đoạn trưởng thành hơn. Cuộc cạnh tranh không còn chỉ xoay quanh việc ai bán rẻ nhất, mà là ai quản trị chi phí tốt hơn, xây dựng được thương hiệu và giữ chân khách hàng lâu dài. Còn với người tiêu dùng, thời kỳ săn hàng "siêu rẻ", freeship toàn phần và khuyến mãi dồn dập có lẽ cũng sẽ dần trở thành câu chuyện của quá khứ.