Học Nữa Học Mãi

Directions

Học Nữa Học Mãi Tốt hơn mỗi ngày 1%

02/09/2026

* Kế hoạch Nam Tư
Một dấu ấn khác của ông Ba trong thời kỳ này, đó là “Kế hoạch Nam Tư”, bắt đầu từ năm 1998, từ cuộc chiến tranh Nam Tư lần thứ hai (lần thứ nhất là năm 1990).
Lúc bấy giờ, Mỹ và phương Tây lợi dụng mâu thuẫn nội bộ và xung đột sắc tộc để can thiệp trực tiếp vào Nam Tư ở mức độ khác nhau. Và cuối cùng là tự lập ra “liên quân” để cùng đồng minh hành động quân sự vào lãnh thổ Nam Tư. Sở dĩ không nói đây là “cuộc chiến tranh xâm lược” vì nó là cuộc chiến tranh tập kích đường không kết hợp với bao vây, cấm vận để đánh gục ý chí của đảng cầm quyền đứng đầu là Tổng thống Slobodan Milosevic, nhằm buộc họ chấp
thuận thỏa hiệp với các thành phần đối lập để thành lập một chính phủ đa nguyên, đa đảng
Trước bối cảnh mới khi Mỹ đã trở thành là siêu cường độc tôn trên thế giới và sẵn sàng gây chiến với bất kỳ quốc gia nào bằng loại hình chiến tranh mới, hiện đại. Như vậy, một yêu cầu quan trọng đặt ra cho tình báo, đó là phải nắm để xem kịch bản Mỹ gây bất ổn như thế nào, tác chiến ra làm sao, sử dụng vũ khí gì?
Tôi đi chuyến này ông Ba rất lo lắng. Khó khăn, phức tạp cả từ trong lẫn ngoài, phần nhiều là những bất ổn khó tiên lượng nên chuyến đi Nam Tư của tôi khiến ông Ba đặc biệt quan tâm. Nhưng lo thì lo, ông vẫn giao nhiệm vụ cho tôi đi.
Ông dặn:
- Cậu tìm hiểu xem là các hình thức, mức độ mà Mỹ can dự là như thế nào? Nhân tố nào dẫn đến biến động, xung đột sắc tộc ở Nam Tư và họ dùng cách nào để xử lý?
Ngoài nhiệm vụ về mặt tình báo chính trị, thì ông Ba còn giao cho tôi một nhiệm vụ nữa, đó là tìm hiểu các loại vũ khí Mỹ đã sử dụng ở Nam Tư để xây dựng cách đánh, cũng như hoàn thiện trang bị, vũ khí của ta trong tương lai. Chuyến đi Nam Tư còn gặp trở ngại ở chỗ, lúc bấy giờ Mỹ lập ra “liên quân” can thiệp vào Nam Tư chứ không phải thông qua mô hình UNTAC, tức là không phải Liên Hợp quốc. Liên quân do Mỹ dẫn đầu, sử dụng các lực lượng quân sự trực tiếp của Mỹ tiến hành bao vây vùng đỏ đối với Nam Tư. Tất cả tuyến đường vào Nam Tư đều bị liên quân chiếm giữ, bằng một hiệp định rất “mù mờ giữa một chính phủ đối lập tự xưng ở nước ngoài ký với Mỹ và liên quân. Ngoài ra, Mỹ áp dụng phương thức tấn công đường không, lúc bấy giờ lần đầu tên lửa Tomahawk được sử dụng ở diện rộng.
Chuyến công tác Nam Tư - gồm tôi, Hùng Dũng Tân - là một câu chuyện dài và là một điệp vụ mới mẻ, đầy khó khăn trắc trở. Nhưng chúng tôi vẫn thực hiện nhiệm vụ theo tinh thần “khó mấy cũng phải làm". Và đã thành công Nguyên nhân tan rã của các đảng cầm quyền tại Ba Lan, Đức, Bulgaria... đã được phân tích rất nhiều. Nhưng có lẽ khi nói bài học về nguyên nhân mất đi sự lãnh đạo của các đảng cánh tả ở Đông Âu thì không thể không đề cập tới trường hợp đặc thù của Nam Tư. Thứ nhất, Đảng Xã hội chủ nghĩa Nam Tư đã chấp nhận tham gia vào các “trò chơi dân chủ” theo kiểu tư bản, mà quan trọng nhất là đảng không còn độc tồn giữ vai trò lãnh đạo mà chỉ giữ chính quyền. Khi giữ chính quyền thì phải kiểm soát an ninh, quân đội. Đấy là vấn đề nguyên tắc sống còn, không được thay đổi. Thứ hai, trong nhiều bối cảnh, thậm chí trong bối cảnh đa nguyên, thì cương lĩnh, đường lối của đảng luôn luôn bị các thế lực đối lập, thế lực bên ngoài tác động, làm cho xô lệch đi, nhất là về vấn đề chính quyền. Thứ ba, nguy hiểm nhất là mất đoàn kết nội bộ. Mà để chia rẽ nội bộ đảng, các thế lực chống đối thường dùng khẩu hiệu thâm độc nhất là: “Đảng Xã hội chủ nghĩa Nam Tư không có Milosevic" (viết tắt là mô hình “Đảng trừ M"). Chỉ một câu khẩu hiệu đó thôi nếu hiện thực hóa được là đảng sẽ tan rã vì thực chất là nó sẽ thúc đẩy sự đổ vỡ và mất đoàn kết trong nội bộ đảng. Đây là “trò chơi dân chủ”, bên ngoài đường thì tổ chức biểu tình, đối với dân thì tuyên truyền, bên trong thì đòi hỏi “Đảng trừ M" để chia rẽ nội bộ. Ngoài ra còn phải kể tới rất nhiều sức ép từ các thế lực bên ngoài. Những vấn đề liên quan tới sự tan rã, đánh mất vai trò của Đảng Cộng sản hoặc Đảng Xã hội chủ nghĩa tại Liên Xô cũ và Đông Âu đã để lại rất nhiều bài học quý giá về nhiệm vụ bảo vệ Đảng ta trong mọi tình huống, nhất là khi có khủng hoảng. Trong thời gian làm việc tại Đông Âu và các nước SNG, chúng tôi cũng đi thăm một số đơn vị lực lượng vũ trang. Trước hết là của Đức và một số đơn vị của Nga đóng ở Đông Đức, Ba Lan, một số đơn vị ở Bulgaria. Chúng tôi đã đặt câu hỏi và nhận được những câu trả lời lặp lại mà mình đã gặp ở trường tình báo Liên Xô. Đó là quân đội không được dính vào chính trị. Cho đến giờ này, tôi vẫn thắc mắc vì sao Liên Xô là "người anh cả", lại cùng với các nước Đông Âu khi đó lại đưa ra một nguyên tắc mà ai cũng biết là sẽ dẫn tới mất chế độ như thế. Tôi nghĩ có hai lý do: Thứ nhất là họ chưa nhận thức đầy đủ được vai trò và trách nhiệm bảo vệ đảng của quân đội trong bối cảnh vô cùng phức tạp và khó khăn. Đồng thời, họ cũng chưa nhìn thấy sự nguy hiểm của “cách mạng nhung”, sức mạnh mềm đánh vào tâm lý, tức là chưa nhìn thấy sức mạnh chính trị mà các thế lực chống đối có thể sử dụng để vô hiệu hóa quân đội - công cụ quan trọng nhất trong bảo vệ đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa. Thứ hai, chúng tôi có cảm giác vì Liên Xô khống chế Đông Âu theo kiểu áp đặt, nên họ không cho phép quân đội của các nước Đông Âu có tư tưởng chính trị riêng, có bản sắc yêu nước riêng, có niềm tự hào về lịch sử của đất nước mình... mà chỉ là tổ chức quân sự chuyên nghiệp bổ trợ cho quân đội Liên Xô. Tôi cho rằng đây là một lý do sâu xa, cho nên ngày càng thấy chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về độc lập, tự chủ trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh thì càng phải độc lập tự chủ về ý thức chính trị - tỉnh thần của Quân đội. Đặc biệt khi chúng ta giúp đỡ, hỗ trợ các nước bạn bè về quốc phòng - an ninh, thì phải luôn tồn trọng bạn, để bạn cũng thật sự độc lập tự chủ, miễn là bạn giữ được ổn định, phát triển của đất nước họ và hòa bình hữu nghị với ta.
Câu chuyện Nam Tư là một mảnh ghép ít người biết trong cuộc đời hoạt động của ông Ba. Từ rất sớm, ông đã nhìn ra sự cấp thiết của vấn đề, nhìn thấy được mối liên hệ giữa câu chuyện của Nam Tư với vấn đề Tây Nguyên những năm sau đó, là xung đột sắc tộc, sức ép quốc tế, lập các trại tỵ nạn ở nước láng giềng, tổ chức các đội quân bí mật để gây bạo loạn, rồi can dự của phương Tây ở các mức độ khác nhau... Giai đoạn 1994 – 1995, trước yêu cầu nhiệm vụ mới, đặt ra vấn đề với chúng tôi là phải có một cơ quan chuyên trách về tình báo khoa học công nghệ và tình báo ngoài nước. Ông Ba nói với chúng tôi về ý tưởng thành lập một đơn vị tình báo tầm xa chuyên biệt:
- Hoạt động ở nước ngoài phải tách ra bởi nó quá xa so với hoạt động trước đây của chúng ta. Phải chuyên môn hóa, biến nó thành một lĩnh vực tình báo chuyên ngành, chuyên làm nhiệm vụ tình báo tầm xa nhưng phải bám chặt sự phát triển của khoa học công nghệ. Đây là một nhiệm vụ rất lớn, rất nặng nề và rất lâu dài.
Một thời gian sau, nhiệm vụ “nở ra nhanh, Bộ và Tổng cục chỉ đạo xây dựng một cơ quan tình báo trực thuộc Tổng cục, chuyên về Tình báo khoa học công nghệ và Tình báo ngoài nước.
Đến đầu năm 1995, chúng tôi tổ chức Hội nghị Tình báo khoa học công nghệ để lấy ý kiến tham gia vào đề án thành lập cơ quan tình báo mới. Tham gia hội nghị có các ông Hai Trung, Hai Nhạ, Sáu Trí, Trường Tiến,... và nhiều cán bộ kỳ cựu khác. Ông Ba Quốc chủ trì hội nghị. Sau khi nghe báo cáo, vào giờ giải lao, ông Hai Trung nói với ông Ba:
- Anh Ba, lãnh đạo Tổng cục có chủ trương như thế. Cục 12 lại có những cán bộ trẻ như thế này thì anh em mình còn lâu mới bắt kịp được chúng nó.
Chỉ thấy ông Ba nở nụ cười hiền từ, còn ông Sáu Trí nói: - Thế cho nên anh em mình còn phải có trách nhiệm tiếp tục với lớp trẻ.
Sau hội nghị, tôi giao cho Phạm Ngọc Hùng viết đề án, ông Ba và tôi trực tiếp chỉnh sửa rồi trình Thủ trưởng Tổng cục thông qua. Sau này, chúng tôi lên báo cáo và được Bộ trưởng Đoàn Khuê phê duyệt. Sau đó vài tháng, chúng tôi
lại lên gặp Thủ trưởng Bộ xin ý kiến về định hướng hoạt động của cơ quan chuyên trách về tình báo khoa học công nghệ. Khi đó, Đại tướng Bộ trưởng vừa cười vừa kể chuyện cho mấy thầy trò gồm ông Ba, tôi và Hùng
- Hôm trước họp Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Đỗ Mười đã nói ta phải tổ chức tình báo khoa học công nghệ để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tôi đáp luôn: “Quân ủy Trung ương đã triển khai nhiệm vụ này”.
Ông Đỗ Mười liền nói: "Thế thì Quân ủy Trung ương đã đi trước Bộ Chính trị”.
Cơ quan tình báo mới ra đời, trở thành một đơn vị lớn của Tổng cục. Người đầu tiên được giao phụ trách là Phạm Ngọc Hùng. Xuất phát từ ý tưởng của ông Ba về một đơn vị chuyên hoạt động tình báo tầm xa, sau khi đơn vị ra đời, có thể nói “nó” đã lớn rất nhanh và sau này không chỉ đảm nhận nhiệm vụ của một cơ quan, vừa tiến hành các hoạt động điệp báo, mà còn hỗ trợ, tham mưu cho các đơn vị khác trong các kế hoạch tình báo khoa học công nghệ, tình báo ngoài nước, tình báo chính trị, tình báo kinh tế...
Trích: Người Thầy - Nguyễn Chí Vịnh

Send a message to learn more

* Kế hoạch Nam TưMột dấu ấn khác của ông Ba trong thời kỳ này, đó là “Kế hoạch Nam Tư”, bắt đầu từ năm 1998, từ cuộc chi...
01/09/2026

* Kế hoạch Nam Tư
Một dấu ấn khác của ông Ba trong thời kỳ này, đó là “Kế hoạch Nam Tư”, bắt đầu từ năm 1998, từ cuộc chiến tranh Nam Tư lần thứ hai (lần thứ nhất là năm 1990).
Lúc bấy giờ, Mỹ và phương Tây lợi dụng mâu thuẫn nội bộ và xung đột sắc tộc để can thiệp trực tiếp vào Nam Tư ở mức độ khác nhau. Và cuối cùng là tự lập ra “liên quân” để cùng đồng minh hành động quân sự vào lãnh thổ Nam Tư. Sở dĩ không nói đây là “cuộc chiến tranh xâm lược” vì nó là cuộc chiến tranh tập kích đường không kết hợp với bao vây, cấm vận để đánh gục ý chí của đảng cầm quyền đứng đầu là Tổng thống Slobodan Milosevic, nhằm buộc họ chấp
thuận thỏa hiệp với các thành phần đối lập để thành lập một chính phủ đa nguyên, đa đảng
Trước bối cảnh mới khi Mỹ đã trở thành là siêu cường độc tôn trên thế giới và sẵn sàng gây chiến với bất kỳ quốc gia nào bằng loại hình chiến tranh mới, hiện đại. Như vậy, một yêu cầu quan trọng đặt ra cho tình báo, đó là phải nắm để xem kịch bản Mỹ gây bất ổn như thế nào, tác chiến ra làm sao, sử dụng vũ khí gì?
Tôi đi chuyến này ông Ba rất lo lắng. Khó khăn, phức tạp cả từ trong lẫn ngoài, phần nhiều là những bất ổn khó tiên lượng nên chuyến đi Nam Tư của tôi khiến ông Ba đặc biệt quan tâm. Nhưng lo thì lo, ông vẫn giao nhiệm vụ cho tôi đi.
Ông dặn:
- Cậu tìm hiểu xem là các hình thức, mức độ mà Mỹ can dự là như thế nào? Nhân tố nào dẫn đến biến động, xung đột sắc tộc ở Nam Tư và họ dùng cách nào để xử lý?
Ngoài nhiệm vụ về mặt tình báo chính trị, thì ông Ba còn giao cho tôi một nhiệm vụ nữa, đó là tìm hiểu các loại vũ khí Mỹ đã sử dụng ở Nam Tư để xây dựng cách đánh, cũng như hoàn thiện trang bị, vũ khí của ta trong tương lai.
Chuyến đi Nam Tư còn gặp trở ngại ở chỗ, lúc bấy giờ Mỹ lập ra “liên quân” can thiệp vào Nam Tư chứ không phải thông qua mô hình UNTAC, tức là không phải Liên Hợp quốc. Liên quân do Mỹ dẫn đầu, sử dụng các lực lượng quân sự trực tiếp của Mỹ tiến hành bao vây vùng đỏ đối với Nam Tư. Tất cả tuyến đường vào Nam Tư đều bị liên quân chiếm giữ, bằng một hiệp định rất “mù mờ giữa một chính phủ đối lập tự xưng ở nước ngoài ký với Mỹ và liên quân. Ngoài ra, Mỹ áp dụng phương thức tấn công đường không, lúc bấy giờ lần đầu tên lửa Tomahawk được sử dụng ở diện rộng.
Chuyến công tác Nam Tư - gồm tôi, Hùng Dũng Tân - là một câu chuyện dài và là một điệp vụ mới mẻ, đầy khó khăn trắc trở. Nhưng chúng tôi vẫn thực hiện nhiệm vụ theo tinh thần “khó mấy cũng phải làm". Và đã thành công
Nguyên nhân tan rã của các đảng cầm quyền tại Ba Lan, Đức, Bulgaria... đã được phân tích rất nhiều. Nhưng có lẽ khi nói bài học về nguyên nhân mất đi sự lãnh đạo của các đảng cánh tả ở Đông Âu thì không thể không đề cập tới trường hợp đặc thù của Nam Tư. Thứ nhất, Đảng Xã hội chủ nghĩa Nam Tư đã chấp nhận tham gia vào các “trò chơi dân chủ” theo kiểu tư bản, mà quan trọng nhất là đảng không còn độc tồn giữ vai trò lãnh đạo mà chỉ giữ chính quyền. Khi giữ chính quyền thì phải kiểm soát an ninh, quân đội. Đấy là vấn đề nguyên tắc sống còn, không được thay đổi. Thứ hai, trong nhiều bối cảnh, thậm chí trong bối cảnh đa nguyên, thì cương lĩnh, đường lối của đảng luôn luôn bị các thế lực đối lập, thế lực bên ngoài tác động, làm cho xô lệch đi, nhất là về vấn đề chính quyền. Thứ ba, nguy hiểm nhất là mất đoàn kết nội bộ. Mà để chia rẽ nội bộ đảng, các thế lực chống đối thường dùng khẩu hiệu thâm độc nhất là: “Đảng Xã hội chủ nghĩa Nam Tư không có Milosevic" (viết tắt là mô hình “Đảng trừ M"). Chỉ một câu khẩu hiệu đó thôi nếu hiện thực hóa được là đảng sẽ tan rã vì thực chất là nó sẽ thúc đẩy sự đổ vỡ và mất đoàn kết trong nội bộ đảng. Đây là “trò chơi dân chủ”, bên ngoài đường thì tổ chức biểu tình, đối với dân thì tuyên truyền, bên trong thì đòi hỏi “Đảng trừ M" để chia rẽ nội bộ. Ngoài ra còn phải kể tới rất nhiều sức ép từ các thế lực bên ngoài. Những vấn đề liên quan tới sự tan rã, đánh mất vai trò của Đảng Cộng sản hoặc Đảng Xã hội chủ nghĩa tại Liên Xô cũ và Đông Âu đã để lại rất nhiều bài học quý giá về nhiệm vụ bảo vệ Đảng ta trong mọi tình huống, nhất là khi có khủng hoảng.
Trong thời gian làm việc tại Đông Âu và các nước SNG, chúng tôi cũng đi thăm một số đơn vị lực lượng vũ trang. Trước hết là của Đức và một số đơn vị của Nga đóng ở Đông Đức, Ba Lan, một số đơn vị ở Bulgaria. Chúng tôi đã đặt câu hỏi và nhận được những câu trả lời lặp lại mà mình đã gặp ở trường tình báo Liên Xô. Đó là quân đội không được dính vào chính trị. Cho đến giờ này, tôi vẫn thắc mắc vì sao Liên Xô là "người anh cả", lại cùng với các nước Đông Âu khi đó lại đưa ra một nguyên tắc mà ai cũng biết là sẽ dẫn tới mất chế độ như thế. Tôi nghĩ có hai lý do: Thứ nhất là họ chưa nhận thức đầy đủ được vai trò và trách nhiệm bảo vệ đảng của quân đội trong bối cảnh vô cùng phức tạp và khó khăn. Đồng thời, họ cũng chưa nhìn thấy sự nguy hiểm của “cách mạng nhung”, sức mạnh mềm đánh vào tâm lý, tức là chưa nhìn thấy sức mạnh chính trị mà các thế lực chống đối có thể sử dụng để vô hiệu hóa quân đội - công cụ quan trọng nhất trong bảo vệ đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa. Thứ hai, chúng tôi có cảm giác vì Liên Xô khống chế Đông Âu theo kiểu áp đặt, nên họ không cho phép quân đội của các nước Đông Âu có tư tưởng chính trị riêng, có bản sắc yêu nước riêng, có niềm tự hào về lịch sử của đất nước mình... mà chỉ là tổ chức quân sự chuyên nghiệp bổ trợ cho quân đội Liên Xô. Tôi cho rằng đây là một lý do sâu xa, cho nên ngày càng thấy chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về độc lập, tự chủ trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh thì càng phải độc lập tự chủ về ý thức chính trị - tỉnh thần của Quân đội. Đặc biệt khi chúng ta giúp đỡ, hỗ trợ các nước bạn bè về quốc phòng - an ninh, thì phải luôn tồn trọng bạn, để bạn cũng thật sự độc lập tự chủ, miễn là bạn giữ được ổn định, phát triển của đất nước họ và hòa bình hữu nghị với ta.
Câu chuyện Nam Tư là một mảnh ghép ít người biết trong cuộc đời hoạt động của ông Ba. Từ rất sớm, ông đã nhìn ra sự cấp thiết của vấn đề, nhìn thấy được mối liên hệ giữa câu chuyện của Nam Tư với vấn đề Tây Nguyên những năm sau đó, là xung đột sắc tộc, sức ép quốc tế, lập các trại tỵ nạn ở nước láng giềng, tổ chức các đội quân bí mật để gây bạo loạn, rồi can dự của phương Tây ở các mức độ khác nhau...
Giai đoạn 1994 – 1995, trước yêu cầu nhiệm vụ mới, đặt ra vấn đề với chúng tôi là phải có một cơ quan chuyên trách về tình báo khoa học công nghệ và tình báo ngoài nước. Ông Ba nói với chúng tôi về ý tưởng thành lập một đơn vị tình báo tầm xa chuyên biệt:
- Hoạt động ở nước ngoài phải tách ra bởi nó quá xa so với hoạt động trước đây của chúng ta. Phải chuyên môn hóa, biến nó thành một lĩnh vực tình báo chuyên ngành, chuyên làm nhiệm vụ tình báo tầm xa nhưng phải bám chặt sự phát triển của khoa học công nghệ. Đây là một nhiệm vụ rất lớn, rất nặng nề và rất lâu dài.
Một thời gian sau, nhiệm vụ “nở ra nhanh, Bộ và Tổng cục chỉ đạo xây dựng một cơ quan tình báo trực thuộc Tổng cục, chuyên về Tình báo khoa học công nghệ và Tình báo ngoài nước.
Đến đầu năm 1995, chúng tôi tổ chức Hội nghị Tình báo khoa học công nghệ để lấy ý kiến tham gia vào đề án thành lập cơ quan tình báo mới. Tham gia hội nghị có các ông Hai Trung, Hai Nhạ, Sáu Trí, Trường Tiến,... và nhiều cán bộ kỳ cựu khác. Ông Ba Quốc chủ trì hội nghị. Sau khi nghe báo cáo, vào giờ giải lao, ông Hai Trung nói với ông Ba:
- Anh Ba, lãnh đạo Tổng cục có chủ trương như thế. Cục 12 lại có những cán bộ trẻ như thế này thì anh em mình còn lâu mới bắt kịp được chúng nó.
Chỉ thấy ông Ba nở nụ cười hiền từ, còn ông Sáu Trí nói: - Thế cho nên anh em mình còn phải có trách nhiệm tiếp tục với lớp trẻ.
Sau hội nghị, tôi giao cho Phạm Ngọc Hùng viết đề án, ông Ba và tôi trực tiếp chỉnh sửa rồi trình Thủ trưởng Tổng cục thông qua. Sau này, chúng tôi lên báo cáo và được Bộ trưởng Đoàn Khuê phê duyệt. Sau đó vài tháng, chúng tôi
lại lên gặp Thủ trưởng Bộ xin ý kiến về định hướng hoạt động của cơ quan chuyên trách về tình báo khoa học công nghệ. Khi đó, Đại tướng Bộ trưởng vừa cười vừa kể chuyện cho mấy thầy trò gồm ông Ba, tôi và Hùng
- Hôm trước họp Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Đỗ Mười đã nói ta phải tổ chức tình báo khoa học công nghệ để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tôi đáp luôn: “Quân ủy Trung ương đã triển khai nhiệm vụ này”.
Ông Đỗ Mười liền nói: "Thế thì Quân ủy Trung ương đã đi trước Bộ Chính trị”.
Cơ quan tình báo mới ra đời, trở thành một đơn vị lớn của Tổng cục. Người đầu tiên được giao phụ trách là Phạm Ngọc Hùng.
Xuất phát từ ý tưởng của ông Ba về một đơn vị chuyên hoạt động tình báo tầm xa, sau khi đơn vị ra đời, có thể nói “nó” đã lớn rất nhanh và sau này không chỉ đảm nhận nhiệm vụ của một cơ quan, vừa tiến hành các hoạt động điệp báo, mà còn hỗ trợ, tham mưu cho các đơn vị khác trong các kế hoạch tình báo khoa học công nghệ, tình báo ngoài nước, tình báo chính trị, tình báo kinh tế...
Trích: Người Thầy - Nguyễn Chí Vịnh

20/08/2026

Vậy thì ông Ba chọn cán bộ như thế nào? Trước hết, ông luôn bám sát các tiêu chí chung của Đảng, của Quân đội và công tác cán bộ. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh điều quan trọng đối với nghề tình báo là phải nắm chắc hổ sơ. Ông đọc kỹ thông tin rồi yêu cầu chúng tôi trực tiếp gặp và đưa ra ba tiêu chí: một là đủ đạo đức, trình độ, năng lực để làm được việc; hai là được đồng đội bên cạnh tín nhiệm; ba là phải qua thử thách. Nếu qua thử thách sẽ được giao việc, làm được việc sẽ được chọn.
Về cách ông Ba đánh giá cán bộ, ông không để ý nhiều đến hồ sơ hay bản kiểm điểm cuối năm mà qua kết quả hoạt động nghiệp vụ. Đầu tiên là ông đọc tài liệu, mỗi kế hoạch hoặc bản tin tình báo ông đều hỏi kỳ ai làm, ai viết, ai nghĩ. Ông từng nói:
- Nếu nghĩ được, viết được rồi trình bày được thì kế hoạch đã thành công 51% rồi cậu ạ. Còn việc tổ chức thực hiện chỉ chiếm 49%. Nếu lên kế hoạch đúng và thành công thì đó là do giỏi. Còn nếu kế hoạch đã thông qua mà không thực hiện được là do mình chỉ huy kém, bởi mình không tìm ra được sơ hở, khi phê duyệt không nhìn ra được khiếm khuyết mà sửa chữa, điều chỉnh. Khi tổ chức thực hiện mà mình không theo sát, nếu có hư việc thì cũng là lỗi của mình.

Ông Ba cũng quan niệm rằng mỗi một tin tức hay kế hoạch tình báo (gọi chung là văn bản nghiệp vụ) không thể là “vô nhân xưng”, cũng không dùng danh từ chung. không có “chúng tôi, chúng ta”, mà phải là “tôi”. Một văn bản nghiệp vụ phải thể hiện được quan điểm riêng của người lập ra nó. Ông thường dặn tôi:
- Công lao là của tập thể, nhưng dấu ấn phải là của cá nhân. Muốn tập thể thành công thì cá nhân phải làm được việc, phải chịu trách nhiệm.
Tiêu chí cuối cùng ông Ba đặt ra ở một cán bộ tình báo đó là phẩm chất cá nhân, điều này được ông kiểm chứng qua những lần tiếp xúc trực tiếp. Ông đặt ra hai yêu cầu cao nhất cần có ở một cán bộ, đó là trung thực và thông minh. Thông minh chứ không phải tài giỏi. Suốt những năm ở cạnh ông Ba, tôi nhận thấy có hai lời khen: “Người này trung thực”, hoặc “cậu này thông minh" đã là ít, còn được ông khen có cả hai thì rất hiếm. Ông Ba cũng rất nhạy bén khi cảm nhận ra sự giả tạo từ những cái rất nhỏ của người đối thoại. Khả năng này không qua trường lớp mà xuất phát từ bản năng của một cán bộ tình báo lão luyện. Nếu ông Ba buông vài câu như: “Cậu ấy tốt nhưng tôi thấy mắt cứ liếc ngang dọc”, hay là “Nó nói chuyện này có gì đâu mà cứ ấp úng”. Khi đó tôi biết là hỏng rồi.
Như vậy, phương thức ông Ba lựa chọn cán bộ tình báo trước hết là thông qua văn bản nghiệp vụ, tiếp theo là đánh giá kết quả thực hiện và cuối cùng là tiếp xúc để nắm

được phẩm chất cá nhân. Ba tiêu chí này ngốn rất nhiều thời gian và chưa có trường hợp nào ngay lập tức được ông Ba “gật đầu”.
Một khía cạnh khác cần phải đề cập trong quá trình đào tạo con người của ông Ba, đó là việc bồi dưỡng cán bộ. Tôi từng nhiều lần bị ông Ba “lắc đầu” khi mời ông đến đơn vị để nói chuyện, trao đổi nghiệp vụ cho cán bộ trẻ. Ông cũng không viết tài liệu nghiệp vụ bởi ông rất ngại nói về kinh nghiệm cá nhân mình. Có lần tôi gặng hỏi, ông đáp:
- Việc tôi hoạt động trong quá khứ chỉ mang tính thời điểm. Khi đó tôi làm đúng, nhưng chắc gì bây giờ không sai? Cho nên tôi không dạy theo kiểu bắt chước, mà chỉ dạy các cậu phương pháp làm, cái quan trọng nhất khi đã “bay đơn” đó là phải tự quyết định. Tất cả phải tự quyết định. Trước hết là vì sự tồn tại của mình, thứ nữa là để hoàn thành nhiệm vụ.
Ông Ba đánh giá cán bộ cũng rất “khác người”: Thứ nhất bằng cách nghiên cứu tin tức; thứ hai là nghe báo cáo thực hiện kế hoạch, mà ông chỉ trực tiếp nghe báo cáo của người làm, tuyệt đối không được báo cáo thay. Cách thức bồi dưỡng cán bộ của ông Ba cũng rất tinh tế qua những lời hướng dẫn như: “Việc này theo tôi cậu nên...” và để cho cán bộ quyết định. Tuy nhiên, khi đã thông qua kế hoạch thì ông sẽ chịu trách nhiệm đến cùng trước cấp trên. Bản thân tôi là người trải qua nhiều lần “bồi dưỡng” kiểu này của ông Ba. Tức là khi mình gặp khó trong việc triển khai kế hoạch thì người đứng ra nhận trách nhiệm là ông Ba thay vì đổ lỗi cho cấp dưới. Mỗi khi giao nhiệm vụ nặng cho cấp dưới, ông thường nói một câu mà tới giờ chúng tôi cũng không quên:
- Các cậu cứ làm việc đi, đừng than mệt, mệt thì đừng làm nữa. Nếu mệt, xong việc thì đi viện. Làm việc mà say mê thì sẽ không mệt. Ông Ba luôn chú trọng cho cán bộ “bay đơn", tức là hoạt động độc lập để tự ra quyết định. Thế nhưng vì xuất thân từ lĩnh vực phản tình báo, cho nên ông Ba luôn luôn kiểm tra chéo qua các bản tin, báo cáo hoạt động, qua so sánh nội dung của các báo cáo trong nhiều thời kỳ, thậm chí trực tiếp kiểm tra trên thực địa. Tôi cũng từng là “đối tượng” bị ông Ba kiểm soát nên rất hiểu.
Khi vui, chúng tôi thường đùa với ông:
- Chú tin tưởng giao việc cho bọn cháu, nhưng kiểm tra cũng “ác” lắm.
Ông cười:
- Không phải không tin, mà tôi sợ các cậu quên, nên phải theo để nhắc

Kịch bản "Liên Xô Tan Vỡ"    Hôm đó ông vui lắm, vì khi tôi đang công tác tại chiến trường Campuchia, chính ông đã chỉ t...
15/08/2026

Kịch bản "Liên Xô Tan Vỡ"
Hôm đó ông vui lắm, vì khi tôi đang công tác tại chiến trường Campuchia, chính ông đã chỉ thị tôi phải đi bồi dưỡng kiến thức tại Liên Xô.
Ông Sáu Nam kêu tôi ngồi cạnh, cười hỏi:
- Thế học được những gì, giúp ích được gì cho công tác của cháu?
Thưa chú, cháu học được nhiều, hiểu được nhiều kiến thức nghiệp vụ từ các giáo viên của bạn, họ rất uyên bác và quý mến Việt Nam. Cháu thấy nhiều điều có thể vận dụng vào công tác thực tế khi trở về đơn vị.
Quả thực, thời gian học tập ở nước bạn tuy không dài nhưng cũng đủ để tôi cảm nhận sâu sắc về một đất nước vĩ đại, một nền khoa học kỹ thuật, nghệ thuật quân sự bậc thầy và một chỗ dựa to lớn của quân đội và nhân dân Việt Nam. Lớp tập huấn đó thật là một cơ hội học tập và nghiên cứu quý giá đối với một sỹ quan quân đội ta lúc bấy giờ.
Nghe xong chuyện học tập của tôi, ông dặn:
- Cháu học vậy là tốt, cố gắng vận dụng vào công tác. Nhưng phải nhớ, Liên Xô là Liên Xô, Việt Nam là Việt Nam, phải vận dụng cho đúng thực tế của ta, đừng rập khuôn máy móc...
Nói xong chuyện học hành, ông quay sang hỏi tình hình; - Bên ấy bây giờ thế nào?
Nhờ ham tìm hiểu, chịu khó quan sát và có chút ngoại ngữ, tôi cũng có ít nhiều trải nghiệm về đất nước và con người Liên Xô, kể cả những chuyện hay và chưa hay, nhưng điều băn khoăn nhất là những thay đổi rất lạ lắm trong xã hội Liên Xô mà trước đó tôi chưa hề nghe thấy.
Đầu tiên là chuyện cắm rượu, một quyết định tạo ra sự xáo động xã hội rất rõ nét. Người dân không chỉ bàn tán râm ran mà xuất hiện một loạt những thứ châm biếm sâu cay xung quanh một nhu cầu tưởng chừng như rất nhỏ của xã hội, tâm trạng chủ đạo của xã hội Liên Xô lúc bấy giờ là chán nản và mất lòng tin.
Rồi tôi kể với ông về những chương trình truyền hình dài lê thể, cả buổi tối chỉ bàn đúng một nội dung về “Perestroyka” (cải tổ) và "Glasnost" (công khai)... Tôi cũng thuật lại hình ảnh những dòng người xếp hàng dài cả cây số trong tuyết lạnh mùa đông chỉ để mua hộp bánh McDonald's chính hiệu Mỹ vừa khai trương giữa trung tâm Moscow; rồi những tâm sự của giáo viên, sỹ quan Liên Xô về tình hình đất nước.
Đặc biệt là câu chuyện với người thầy của tôi, một vị tướng tình báo Liên Xô kỳ cựu, từng kinh qua cuộc đối đầu gay gắt giữa hai bên “Bức màn sắt" trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Khi tôi hỏi thầy vì sao truyền hình suốt ngày nói về cải tổ, đổi mới, rồi công khai, minh bạch..., ông lập tức giơ tay ra dấu: “Im lặng. Quân đội không bàn chuyện chính trị!”. Hay có lần, tôi tỏ ý vu vơ với ông:
- Ở Liên Xô bây giờ có nhiều chuyện lạ thế, không như những gì tôi được đọc, được nghe khi còn ở trong nước? Nhà tình báo kỳ cựu cười nửa miệng:
- Ở Liên Xô bây giờ người trẻ không còn đọc sách trên tàu điện nữa, thiếu nữ không còn dịu dàng như trong tiểu thuyết nữa và thậm chí mùa thu cũng không còn vàng nữa.
Rồi ông thầy thở dài, lắc đầu ngao ngán, ánh mắt lộ rõ sự mệt mỏi chán chường.
Lúc đó tôi thoáng nghĩ rằng, chắc phải có điều gì lớn lao sắp xảy ra ở Liên Xô, mà chỉ những người ở rất sâu trong cuộc mới có thể dự cảm được.
Ông Sáu Nam nghe rất chăm chú, dường như những gì tôi kể không còn là câu chuyện về thời gian học tập ở nước bạn. Trước khi dừng câu chuyện, tôi nói với ông Sáu Nam:
- Thưa chú, có người còn nói với cháu, cứ đà này Liên Xô đổ mất!
Nghe đến đây, ông nghiêm mặt:
- Chuyện này lớn lắm, không nói mò được. Cháu không còn trẻ, đã công tác thực tế tại chiến trường một thời gian, nay lại được đi học thêm. Với những vấn đề trọng đại như thế này, đừng kết luận vội vàng!
Tôi giật mình: “Thôi chết mình lại quá đà, từ chuyện học tập lại đi bình luận chuyện của “nhà nước lớn”, ông già mắng cho là phải”.
Sau cuộc gặp ấy, dù rất vui nhưng tôi cũng hơi “chột dạ” với lời nhắc nhở của ông Sáu.
Bằng đi hơn một tháng sau khi trở về đơn vị công tác, ông Ba gọi tôi lên, chìa ra một bức điện:
- Anh Sáu yêu cầu cấp trên của chúng ta trả lời câu hỏi: Tình hình ở Liên Xô và Đông Âu hiện nay thực chất như thế nào? Liệu có biến động không?
Tôi giật mình: “Chết cha, hay là tại mình ăn nói linh tình mà động đến thiên đình? Bây giờ mà không trả lời được câu hỏi này thì chết!".
Khi đó, tôi mới thuật lại với ông Ba Quốc những gì tôi đã nói với ông Sáu. Nghe xong, ông Ba cũng tỏ ra lo lắng và bảo tôi:
- Bây giờ cậu chuẩn bị báo cáo. Đây là vấn đề lớn lắm, phát ngôn không thận trọng, nhận định vội vàng thì phiền đấy!
Tôi về làm báo cáo mà tâm trạng lo lắng không yên, tập trung cao nhất để hệ thống lại những gì đã tìm hiểu, chứng kiến một cách chính xác, và không quên ghi rõ rằng đây mới chỉ là những câu chuyện cụ thể, những nhận xét của cá nhân sau một thời gian học tập, nghiên cứu ở Liên Xô. Chủ yếu là thuật lại những câu chuyện với những ông thầy trong trường tình báo, những dự cảm và lo lắng của họ trước sự tồn vong của Liên bang Xô Viết.
Chỉ vài ngày sau, ông Ba lại gọi tôi đến, giọng lo lắng: - Anh Sáu gọi tôi và cậu ra Hà Nội trực tiếp báo cáo về câu chuyện hôm trước
Nghe vậy, tôi lại càng hoang mang không biết sẽ nói gì, báo cáo thêm gì, may được ông Ba động viên:
- Cậu biết gì cứ nói, phải thật trung thực!
Trích: Người Thầy - Nguyễn Chí Vịnh

13/06/2026

Bài học "Phê bình việc, không xúc phạm người" của Bác Hồ.

12/06/2026

Ông Ba kể: “Có một điều tôi thấy ở ông Phạm Ngọc Thảo mà tôi không tin ông ấy là địch, đó là người rất chính trực. Ông ấy theo Công giáo nhưng lại thờ tổ tiên - tôi nghĩ: Ông này có vấn đề? Sau một thời gian theo dõi các giáo phái miền Tây Nam Bộ, tôi thấy ông Thảo là sỹ quan có uy tín, rất có năng lực của chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ, nhưng tất cả những điều ông ấy làm đều không có gì hại cho Cách mạng. Đó là điều mà ông Tạo Cuội dạy tôi khi vào địch hậu: Anh vào địch hậu không thể không làm cho địch, phải làm tốt thì mới được địch tin tưởng, như thế thì mới làm tình báo tốt cho tổ chức. Nhưng làm cho địch thì một yêu cầu đặt ra là không được gây thiệt hại cho Cách mạng”. - đó là bài học vô cùng quý giá của ông trong hậu địch.

Address

Số 95, Văn Trì, Minh Khai, Bắc Từ Liêm
Hanoi
143510

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Học Nữa Học Mãi posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share