27/07/2021
အောက်ဆီဂျင် O2 ကျရင် ဆေးရုံမှာရော စင်တာတွေမှာရော လုပ်တဲ့ အစဥ်တိုင်း ပြောပြပါမယ် 🏥
---------------------------------
(အစဥ်တိုင်းဆိုတာ အဆင့်မကျော်ရဘူးလို့ ပြောတာပါ၊ ဥပမာ အဆင့် (၂) ကို မလုပ်ဘဲ အဆင့် (၃) တွေ လုပ်လဲ အကျိုးရလာဒ် သိပ်မကောင်းဘူးလို့ ပြောတာပါ)
၁. လေ့ကျင့်ခန်း (သို့) ကိုယ်နေဟန်ထား - ဘေးစောင်း၊ မှောက်လျက်၊ 45 ဒီဂရီ + Physiotherapy (ကျောနဲ့ ရင်ကို ခပ်ပါးပါးလေး ပုတ်တာပါ)၊ အောက်ဆီဂျင်တအားကျနေရင် မလှုပ်ခိုင်းပါ၊ ‼️ ငြိမ်ငြိမ်ပဲ နေပြီး အသက်ကို ဖြေးဖြေးနဲ့ မှန်မှန် ရှူခိုင်းပါတယ်
၂. အောက်ဆီဂျင် (သာမာန်လူ ၉၄ အောက်ဆို စ ရှူသင့်ပါပြီ) နှာခေါင်းပိုက်၊ မျက်နှာအုပ်၊ အိတ်ပါတဲ့ မျက်နှာအုပ် အဆင့်ဆင့်ပါ။ လီတာကိုလည်း အဆင့်ဆင့် တိုးရပါတယ်။
၃. DEXA
(ပေးကို ပေးရမယ့် ဆေးမဟုတ်ဘဲ ဆေးပေးတာက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ပိုများမယ် ထင်ရင်မပေးပါဘူး)
ပါးစပ်က သောက်လို့ ရရင် ပါးစပ်ကပဲ ပေးပါတယ်၊ ထိုးဆေးက ပါးစပ်ကမဝင်ရင်တော့ ပေးပါတယ်၊ ကျွန်တော်ကို လာမေးတဲ့သူတော်တော်များများကိုတော့ သောက်ဖို့ ညွှန်းလေ့ ရှိပါတယ်
၄. လိုအပ်ရင် အသက်ရှူစက် တင်ရပါမယ်၊ (High flow, CPAP, BiPAP, Ventilator လိုရင်လိုသလို သုံးရပါမယ်) အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်လိုပါတယ်၊ ကျွမ်းကျင်တဲ့သူတွေ လိုပါတယ်၊
၁၊ ၂၊ ၃ လုပ်ပြီးတာတောင် အောက်ဆီဂျင်ကျနေသေးရင် အခြားစဥ်းစားတဲ့ အချက်တွေက ----
Pulmonary Embolism လို့ ခေါ်တဲ့ သွေးခဲပြုတ်ထွက်ပြီး အဆုတ်မှာ သွားပိတ်တာ စဥ်းစားပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် သွေးကျဲဆေး ဟက်ပရင် (Low Molecular Weight Heparin) ပေးပါတယ်။ ထိုးဆေးပါ။ သွေးဖောက်မစစ်ဘဲ၊ အိမ်မှာထိုးဖို့ မလွယ်ပါ။သောက်ဆေးမရှိပါ။
Edited: ခုနောက်ပိုင်း အိမ်မှာလဲ ထိုးပါတယ်၊ ကျွန်တော်လည်း ညွှန်းပါတယ်
CP, ESR, CRP, LDH, PT(INR), BT, CT, D-dimer အစရှိတာတွေလည်း ဆရာဝန်ပေါ် မူတည်ပြီး လိုရင်လိုသလို ဖောက်ပါတယ်၊
(သွေးကျဲဆေး အက်စ်ပရင်ရဲ့ Role က ဒီနေရာမှာ သိပ်မရှိပါ၊ Aspirin က ကိုးဗစ် စဖြစ်တဲ့ အချိန်တုန်းကပဲ Hot ဖြစ်လိုက်ပြီး နောက်ပိုင်းတော့ ပုံမှန် အသုံးပြုနေကျ Guideline ထဲမပါလာပါ။ သောက်နေကျသူကိုသာ ဆက်သောက်ခိုင်းပြီး Routinely လာသမျှသူကိုတော့ Aspirin ပေးတဲ့ practice မလုပ်ပါ၊ လုံးဝ မသောက်ရဘူး လို့ ပြောတာမဟုတ်ဘဲ Optional ပါ)
နောက်အချက်က
Secondary Pneumonia လို့ခေါ်တဲ့ အခြားဒုတိယ ပိုး ထပ်ဝင်တာလည်း စဥ်းစားပါတယ်။ အကြောထဲ အပြင်းစား ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotic) တွေ သွင်းပါတယ်၊ ဆရာဝန်မရှိဘဲ အိမ်မှာထိုးဖို့ မလွယ်ပါ။ အချို့လည်း ဝယ်ထားကြတာရှိတယ်။ ထိုးပေးမယ့်သူနဲ့ ကြည့်ပေးမယ့် ဆရာဝန်လည်း ရှိတယ်ဆိုရင်တော့ အိမ်မှာထိုးနိုင်တယ်လို့ပဲ ပြောရမယ်၊
-------
Myocarditis လို့ ခေါ်တဲ့ နှလုံးရောင်တာလည်း မေ့လို့ မရပါ၊ နှလုံးခုန်မြန်နေရင် ECG နဲ့ CK သွေးအဖြေလိုပါတယ်၊
-------
Favipiravir ထက် ပိုကောင်းပါတယ်ဆိုတဲ့ Remdesivir ထိုးဆေးဆိုတာက ဟိုးအရင်က စင်တာတွေမှာ စမ်းပေးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း လက်ရှိချိန်ထိ ဆေးရုံတွေမှာပေးပါတယ်၊
အမှန်ကတော့သူလည်း အိမ်မှာထိုးလို့ မရပါ။ ဆေးမတည့်ရင် ချက်ချင်း အသက်ကယ်နိုင်မယ့် နေရာလိုပါတယ်။
ကျောက်ကပ်ဓါတ်နဲ့ အသဲဓါတ်လည်း ကောင်းဖို့လိုပါတယ်၊
ဆေးရုံသွားဖို့လည်း မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ Remdesivir လည်း အဆင်သင့် ရှိတယ်၊ အိမ်မှာ ထိုးပေးမယ့်သူနဲ့ ညွှန်းပေးမယ့် ဆရာဝန်လည်းရှိတယ်ဆိုရင်တော့ ထိုးနိုင်တယ်လို့ပဲ ပြောရမယ်၊
(Remdesivir ကို မတတ်နိုင်လို့၊ ရှာမရလို့ မထိုးနိုင်လည်း စိတ်မညစ်ပါနဲ့၊ သူနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကျိုးရလာဒ်က ခုထိ မသဲကွဲသေးသလို UK အချို့ စင်တာတွေ ရဲ့ Guideline မှာ ဖြုတ်တောင် ဖြုတ်လိုက်ပြီ ပြောပါတယ်)
Remdesivir ရဲ့ နောက်ဆုံး ရလာဒ်က နေမကောင်းတဲ့ အချိန်ကာလကို ပိုတိုစေပင်မယ့် အသက်ရှင်စေတဲ့ အာနိသင် (Mortality benefit) တော့ ခုထိမရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်၊ ဆိုလိုတာက ဆေးမပေးလည်း ပျောက်မယ့်သူအတွက်က မြန်မြန်ပျောက်စေတယ်၊ အသက်ဆုံးမယ့်သူအတွက်ကတော့ ဆေးပေးတာနဲ့ ဆေးမပေးတာ ဘာမှမထူးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်၊ (ကိုယ့်မိဘ၊ ဆွေမျိုးသားချင်း ကို Rem မပေးလိုက်ရလို့ အသက်ဆုံးသွားတာပဲ ဆိုပြီး နောင်တ မရစေချင်လို့ပါ)
-------
Dexa ကြောင့် ဆီးချိုနဲ့ သွေးတိုးက ထိန်းမရဖြစ်နိုင်လို့ အင်ဆူလင် လိုက်ထိုးရပါတယ်။
နဂို ဆီးချို အခံ ရှိတဲ့သူတွေမှာ ဆီးချိုကြောင့် DKA ဝင်ပြီး မောတာလည်း မေ့လို့ မရပါ။
-------
အခုနောက်ပိုင်းပြောနေကြတဲ့ ပန်းနာရင်ကြပ်မှာ ပေးတဲ့ဆေးဆိုတာ Budesonide ပါ။ ရှူလို့ ရတဲ့ Dexa မျိုးနွယ်ဝင်ပါ။ Ventolin ရှူဆေး မဟုတ်ပါ။
အဲဒါကို အချို့လည်း Ventolin တွေ အတင်းဝယ်ပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပွင့်ဆေး ဆိုပြီး ရှူနေတာ ရှိပါတယ်။ Ventolin ရှူပါများရင်လည်း ရင်တုန်ပြီး ပြန်မောပါတယ်။
-------
1/2/3 တောင် မလွဲရှောင်သာလို့ အိမ်မှာလုပ်ရတာပါ။ အမှန်က ဆေးရုံပေါ်မှာလုပ်ရင်တော့ ပိုကောင်းပါတယ်။
4 နဲ့ နောက်ပိုင်းပြောထားတာတွေက ဆေးရုံပေါ်မှာပဲ ရပါတယ်။ အိမ်မှာ ဆရာဝန် မရှိဘဲ လုပ်ဖို့ မလွယ်ပါ။
(ဒါတွေအကုန်လုံးက UK ရော ဒီမှာရော Covid ကို နောက်ဆုံး အဆင့် ကုနေတဲ့ ဆရာဝန်တွေ ပြောသမျှကို ပြန် အနှစ်ချုပ်ထားတာပါ)
ဆရာဝန်တွေလည်း ကိုယ်ကုရတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းပေါ် မူတည်ပြီး အရေးအသားတွေလည်း မတူပါ။
တဖက်က Remdesivir ကို ပဲကြီးလှော်လို သုံးနိုင်တဲ့ အုပ်စုနဲ့
နောက်တဖက်က အောက်ဆီဂျင်တောင် ရှာမရတဲ့ အခြေခံလူတန်းစားပါ
-------
ဆရာဝန် တစ်ယောက်က Rem ကို ရတာနဲ့ ဝယ်ထိုးဖို့ ညွှန်းသလို
နောက်ဆရာဝန်တစ်ယောက်ကလည်း အောက်ဆီဂျင် မရရင် စိတ်မညစ်ဖို့နဲ့ စိတ်ငြိမ်ငြိမ်ထားဖို့၊ အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်၊ ဖြေးဖြေးနဲ့ မှန်မှန်ရှူပေးဖို့ အခန်းတံခါးတွေ ဖွင့်ထားဖို့၊ လေဝင်လေထွက်ကောင်းဖို့ ရေးနေရတာပါ။
ဆရာဝန်တိုင်း သူ့အနေအထားနဲ့ သူတော့ မှန်ပါတယ်။
အောက်ဆီဂျင် ရှာမရတဲ့သူကို “အောက်ဆီဂျင်ရမှ ဖြစ်မယ်နော်” လို့ ပါးစပ်က ပြောရတာတောင် ရင်နာနာ နဲ့ပြောရတာပါ။
---------
ခုတလော Covid လူနာတွေနဲ့ အလုပ်ရှုပ်နေလို့ လိုင်းပေါ်တက်ပြီး စာမရေးဖြစ်တာပါ
အပေါ်က ရေးထားတာတွေက ကိုယ့်မိဘ၊ ကိုယ့်ဆွေမျိုး၊ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ဖြစ်ခဲ့ရင် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်နိုင်အောင်ပါ
လူတိုင်း စိတ်မောလူမော နဲ့ အသက် ဝ ဝ ရှုနိုင်ကြပါစေ
Dr. Kevin
MBBS, MRCP (UK)
