09/08/2026
گروه طالبان چهره واقعی خودرا نشان می دهد.
در روزهای پسین، با افزایش فشار بر هزارهها و شیعیان، فرستادن هیأتی به قندهار برای رساندن صدای مظلومیت آنان به ملا هبتالله، پرسشهای جدی را به وجود میآورد.
این وضعیت مرا به یاد مفهومی از علی شریعتی میاندازد؛ همان چیزی که از آن به عنوان «دیالکتیک مادر» یاد میشود: پناه بردن به دامن کسی که خود عامل فشار است، به امید اینکه از سر ترحم گرهی از کار باز کند. (هادی میران )
اما مسئله هزارهها فقط ترحم نیست.
مسئله، حق زندگی با عزت، امنیت، مشارکت در ساختار قدرت، حفظ سرزمین و هویت مذهبی و جلوگیری از تبعیض و تغییر اجباری بافت جمعیتی مناطق هزارهنشین است.
تاریخ هزارهها فقط به امروز و طالبان محدود نمیشود. از دوره عبدالرحمن خان، قتلعام، کوچ اجباری، مصادره زمین و محرومیت، بخش دردناکی از تاریخ این مردم بوده است. در دوره نخست طالبان، فاجعه مزارشریف و کشتار هزارهها رخ داد و در سالهای بعد نیز حملات انتحاری، انفجارها و ترورها، بار سنگینی بر دوش این جامعه گذاشت.
امروز نیز وقتی درباره زمین، شهرکها و تخلیه مناطق هزارهنشین گزارشها و نگرانیهایی مطرح میشود، پرسش اساسی این است: آیا قانون برای همه به یک شکل اجرا میشود یا فقط برای گروهی که قدرت دفاع از خود را ندارد؟
اگر قرار است زمینهای غصبشده پس گرفته شود، باید بدون تبعیض و بر اساس قانون باشد. عدالت نمیتواند زمانی عدالت باشد که فقط بر ضعیفان اجرا شود و قدرتمندان از آن مصون بمانند.
از سوی دیگر، جامعهای که آینده خود را فقط در گرفتن امتیاز از حاکم جستجو کند، همیشه وابسته خواهد ماند. التماس ممکن است برای مدتی فشار را کاهش دهد، اما حقوق پایدار با التماس به دست نمیآید.
تجربه تاریخ افغانستان نشان داده است که حفظ آزادی، هویت و حقوق یک جامعه نیازمند آگاهی، آموزش، اقتصاد، تولید فکر، همبستگی، سازماندهی و حضور سیاسی است.
هزارهها بیش از آنکه به ترحم نیاز داشته باشند، به قدرت اجتماعی، اقتصادی و فکری نیاز دارند؛ قدرتی که بتواند در داخل افغانستان و در هر کشوری که بخشی از این جامعه زندگی میکند، از حقوق آنان دفاع کند.
اگر قرار باشد آینده هزارهها را دیگران تعیین کنند، طبیعی است که نتیجه نیز مطابق خواست دیگران خواهد بود.
ترحم ممکن است زخم را برای یک روز آرام کند؛ اما حقوق پایدار را باید ساخت.
جامعهای که میخواهد آینده داشته باشد، باید خودش را برای ساختن آن آینده آماده کند.
