مجتمع آبی حوض و سونای آمازون

Call Directions Contact the business

مجتمع آبی حوض و سونای آمازون آدرس:غرب کابل-جاده فیض محمد کاتب-مجتمع آبی حوض و سونای آمازون

18/10/2026

دﻧﯿــﺎی ﻣﺎ
ﺩﻧﯿﺎی ﺩﺭﺩﻫﺎی
ﭘﻨﻬـﺎﻥ ﺍﺳـﺖ ، ﻧـﺎﻟﻪ ﻫﺎ،
ﺧﻨﺪﻩ ﻫﺎی ﻣﺠـﺎﺯی ﻭ ﻋﺸـﻖ ﻫﺎی ﻏﺮﯾـﺐ،
ﻣـﺎ ﺩﻟﺪﺍﺩﻩ ﻫﺎﯾـی ﻫﺴﺘﯿـﻢ،ڪﮧ ﻓﻘـﻂ
ﺗﺎﯾـﭗ ﻣـی ڪﻨﯿـﻢ ﻫﻤﯿــﻦ ....
دنیای ما همین هاست بلی جانم

من با هر کسی که درباره گلبدین حکمتیار صحبت کرده‌ام و او را از نزدیک دیده است، او را آدمی «سیاه‌دل»، «به‌شدت خشن»، «نفرت‌...
08/10/2026

من با هر کسی که درباره گلبدین حکمتیار صحبت کرده‌ام و او را از نزدیک دیده است، او را آدمی «سیاه‌دل»، «به‌شدت خشن»، «نفرت‌انگیز» و «حیله‌گر» توصیف کرده است. به قول مارک اربن، دلیل زنده ماندنش تا امروز نیز همین حیله‌گری و زیرکی اوست.

او با حمایت سازمان سیا و دیگران در مقابل شوروی و دولت کمونیستی جنگید. چون دردانه‌ی آی‌اس‌آی بود، بیشترین کمک‌ها نیز به او می‌رسید. برآورد می‌شود ارزش پولی حمایت‌هایی که در آن سال‌ها دریافت کرد، به بیش از ۶۰۰ میلیون دالر می‌رسید. به گفته میلتون بیردن، مسئول مدیریت کمک‌های سیا به گروه‌های مجاهدین سنی، حکمتیار اسیران هزاره و ازبیک را می‌کشت، به صورت زنان اسید می‌پاشید و حتی اعضای حزب خودش را به‌خاطر کوچک‌ترین خطا شکنجه می‌کرد و به مرگ می‌فرستاد.

او پس از «پیروزی» مجاهدین، در رقابت با احمدشاه مسعود، افغانستان را به جنگی خونین کشاند که نتیجه‌اش ویرانی کابل، مرگ و آوارگی میلیون‌ها انسان و در نهایت ظهور طالبان بود. او پس از شکست از طالبان، مدتی به دامن رقیب دیرینه‌اش پناه برد و در نتیجه به ایران رفت و مهمان خامنه‌ای شد. با شروع حملات آمریکا، اعلام جنگ کرد و ایران را ترک کرد. با ایمن الظواهری، جانشین بن لادن، بیعت کرد و هزاره‌ها را به قتل‌عام تهدید کرد. پس از سال‌ها با جمهوریت به توافق صلح رسید و در کابل مصروف زهرپاشی و تبلیغ به نفع طالبان شد. طالبان آمدند، اما او به تنگ آمد و فرار کرد.

او این روزها دوباره علیه طالبان شده است. اما نباید فراموش کرد که دعوای او با طالبان نه ایدئولوژیک است و نه اصولی. برای او، در تمام دوره‌های زندگی سیاسی‌اش، یک چیز هیچ‌گاه تغییر نکرده است: باور به تداوم حکومت قبیله.

📺 گفتگو با مارک اربن: youtu.be/v2UNut_T6U4
📺 گفتگو با میلتون بیردن: youtu.be/jOL4eYIvZ2M

محکمه بین‌المللی جزایی جزئیات بیشتری دربارهٔ حکم‌های بازداشتی منتشر کرد که سال گذشته علیه دو مقام ارشد حکومت طالبان، هبت...
06/10/2026

محکمه بین‌المللی جزایی جزئیات بیشتری دربارهٔ حکم‌های بازداشتی منتشر کرد که سال گذشته علیه دو مقام ارشد حکومت طالبان، هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، صادر شده بود.

محتوای دقیق حکم‌های بازداشت محرمانه باقی مانده بود. روز دوشنبه (۱۳ میزان) این محکمه بین‌المللی یافته‌های قاضیان صادرکننده حکم را نشر کرده است.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان در واکنش تازه در شبکه اجتماعی ایکس آن را «محکوم» کرده و نوشت که آن‌ها «هیچ محکمه‌ای را به عنوان «دادگاه بین‌المللی جرایم» به رسمیت نمی‌شناسد و به مواقف آن ارزشی نمی‌دهد.»

در بیانیه این محکمه محتوای حکم بازداشت رهبر و سه مقام حکومت طالبان نشر شده است.

بیشتر در وب‌سایت بی‌بی‌سی دری از لینک کامنت اول

06/10/2026

ضرورت توجه به بازماندگان نسل‌زدایی عبدالرحمن
کاتب در سراج‌التواریخ می‌نویسد:
«و از این به بعد، ایشک‌آقاسی دوست‌محمدخان، همت بر اخراج مردم هزاره و ادخال طوایف متفرقهٔ افغان گماشته، تا سنهٔ ۱۳۳۳ هجری قمری، قریب چهارصد هزار خانوار را از موطن و مسکن ایشان، به هر نوعی که دانست و توانست، خارج ساخته، از قرب قندهار تا جوار مالستان و هزارهٔ بهسود و سه‌پای دایزنگی و نیلی و تمزان دایکندی، در هریک از طول و عرض یک‌صد و پنجاه، از مواطن هزارهٔ دای‌ختای و دای‌چوپان و دای‌میری و دایه و فولاده را به افغانان داد و هزارگان فرار شده، از صدی ده الی بیست خانه، جان از داخل افغانستان به سلامت در خارج، چون خراسان ایران و ترکستان روسی و بخارا و پنجاب و هند و بلوچستان بردند.»
(سراج‌التواریخ، ج ۴، بخش یکم، ص ۸۹۸، ۱۳۹۰)
اما این روایت، تمام داستان نیست. بخشی از این مردم در همین مناطق وسیعی که کاتب نام می‌برد، باقی ماندند و در شهر قندهار و حومهٔ آن، تیرین، قلات، مرکز ارزگان و اعماق دره‌های منطقه پراکنده شدند و به کارگری، دهقانی و دیگر حرفه‌ها و صنایع دستی روی آوردند. در سال ۶۱ از بابه جاغوری تا باغچار در امتداد کوه‌های پشته خاکیران و پل جنگلی، بکی منگل، سیرو و سرتنگی و باغچار کوه به کوه رفتیم اما از میان آزره رفتیم. و همه بازماندگان آن دوره بودند و اکنون همه آواره ایران و با جزو بیجا شدگان داخلی‌اند.
خود من، به‌عنوان یکی از بازماندگان، علاوه بر تجربهٔ زیستهٔ خویش، از نزدیک برخی از مناطقی را که این بازماندگان در آن‌ها به سر می‌بردند، دیده‌ام؛ اما آنچه به تواتر شنیده‌ام، بسیار بیش از آن چیزی است که شخصاً دیده‌ام. به گفتهٔ آقای شیخ عبدالعظیم عظیمی ارزگانی دای‌چوپانی، که شناخت مستقیم و گسترده‌ای از این مناطق و ساکنان آن‌ها دارد، تعداد این دسته از بازماندگان به حدود چهار هزار خانوار می‌رسد که عمدتاً اکنون آوارهٔ ایران‌اند؛ جایی که، بنا بر گزارش گزارشگر ویژهٔ ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، با مشکلات فراوان مواجه‌اند. در داخل افغانستان نیز بسیاری از آنان در شمار بی‌جاشدگان داخلی قرار دارند؛ وضعیتی که طی چهل سال اخیر گریبان‌گیر آنان شده است.
مسئولیت‌ها
مسئولیت دولت افغانستان
در دورهٔ جمهوری، پس از سخنرانی این‌جانب در ارگ و انتشار متن مکتوب آن در یادنامهٔ کاتب، رئیس‌جمهور غنی، به گفتهٔ یکی از دوستان مورد وثوق و اطمینان من که در ارگ انجام وظیفه می‌کرد، به آقای هیوادمل دستور داده بود گروهی از مورخان و محققان را برای بررسی ادعاهای مطرح‌شده از سوی این‌جانب و تحقیق دربارهٔ حقایق تاریخی آن دوره تشکیل دهد.
به گفتهٔ همین دوست، این گروه تشکیل شد؛ اما پس از چند جلسه به این نتیجه رسید که ابعاد مسئله بسیار فراتر از حد تصور است و به‌آسانی قابل رفع‌ورجوع نیست.
اما حقیقت این است که در عصر تکنولوژی، آموزش، تجارت و شهرنشینی، اگر دولتی مسئول وجود داشته باشد، راه‌حل نیز وجود دارد. برای یافتن راه‌حل، ضرورتی ندارد که همه‌چیز را به گذشته بازگردانیم. اما ، در وضعیت کنونی، هزاره‌ها مردمی فاقد دولت‌اند؛ مردمی که در کشور و سرزمین آبایی خویش، بیگانه و حتی بدتر از بیگانه محسوب می‌شوند.
مسئولیت بین‌المللی
به عقیدهٔ این‌جانب، این بازماندگان، با توجه به وضعیت آوارگی، بی‌جاشدگی و آسیب‌پذیری‌شان، مستحق توجه فوری بشردوستانه‌اند و باید امکان برخورداری آنان از ویزاهای سریع و عاجل بشردوستانه مورد توجه جدی قرار گیرد.
ازاین‌رو، از فعالان، نهادها و گروه‌های مدافع حقوق بشر تقاضا می‌کنم که به وضعیت این بازماندگان و نیازهای انسانی و فوری آنان توجه جدی مبذول کنند. سرنوشت مردمی که بیش از یک قرن پیش از سرزمین و خانه‌های خود رانده شدند و نسل‌های بعدی آنان همچنان پیامدهای آن آوارگی را تحمل می‌کنند، نباید در حاشیهٔ تاریخ و در سکوت باقی بماند.
استاد امین احمدی

28/09/2026

بیایید همدیگر را درک کنیم

نسل‌کشی، پاک‌سازی قومی، بردگی، و تصرف زمین هزاره‌ها در افغانستان که به دستور امیر عبدالرحمن صورت گرفت، یکی از بزرگترین جنایت بشری در تاریخ معاصر جهان است که تا هنوز مسکوت مانده است. ادامه این جنایت بشری، استمرار یک پروژه دولتی انسانیت‌زدایی از هزاره‌ها بود که هنوز هم نشانه‌های نیرومندی از آن باقی است. سه سال قبل، ما شمار اندکی بودیم که برای یادبود و گرامی‌داشت از قربانیان آن جنایت عظیم تاریخی، تلاش کردیم تا این روز سیاه سر خط تقویم هزاره‌ها باشد. هدف از این تلاش‌ دعوت هزاره‌ها و تمامی انسان‌های انسانی‌اندیش، به معرفت تاریخی بود که از ورای آن بتوانیم هم رنج قربانیان آن جنایت را روایت کنیم و هم سازوکاری فراهم گردد تا هیچ قوم و نژادی به دلیل وابستگی قومی و باورهای مذهبی در معرض چنین جنایت و خشونت ویرانگر قرار نگیرد.

امسال اما به همین مناسبت، مطالب و مقاله‌های زیادی به نشر رسیدند و علاوه برگفتمان‌های فضای مجازی و اسپیسی، برنامه‌های متنوعی نیز در کشورهای مختلف جهان از جمله در پارلمان‌های چندین کشور غربی برگزار گردید. در این برنامه‌ها نمایندگانی از پارلمان کانادا، استرالیا و اسپانیا نیز از وضعیت هزاره‌ها سخن گفتند. نمایشگاهی نیز به همین مناسبت در برابر پارلمان اتحادیه اروپا دایر گردید. از هموطنان ما، جریان سیاسی-فکری بیرلیک‌یولی ترک‌تباران افغانستان گفتمان ارزشمندی را به همین مناسبت در فضای اکس برگزار کردند که در آن مظالم مستمر در حق هزاره‌ها از چشم‌اندازهای مختلف مورد بحث قرار گرفت. من به عنوان یکی از بازماندگان آن جنایت‌ عظیم، از جریان بیرلیک بولی قلبا سپاسگزارم که رنج تاریخی هزاره را به گفتمان اسپیسی تبدیل کرد. به عنوان یک هزاره که بار آن رنج سنگین تاریخی را بر دوش می‌کشم، از جناب داکتر هاتف مختار نیز سپاسگزارم که در یک گفتمان اسپیسی به همین مناسبت، به عنوان یک انسان پشتون‌تبار که نتوانسته است شریک رنج‌ هزاره‌ها باشد، با کمال شهامت و جسارت اخلاقی معذرت خواهی کرد.
در میان هموطنان پشتون‌تبار و تاجیک‌تبار ما با جماعت بسیار اندکی مواجه هستیم که رنج انسانی هزاره‌ها برای آنها قابل فهم و درک باشد. درست در همین عصری که به سمت حاکمیت هوش مصنوعی می‌رویم، بی‌شمارند هموطنانی ما که رنج ما هزاره‌ها دست‌مایه ثروت و لذت‌آنها است و کشتن ما را و اعمال تعبیض علیه‌ ما را وسیله رستگاری و شرافت ذاتی خود می‌دانند. معنای این واقعیت تلخ این است که استمرار انسانیت زدایی از هزاره‌ها، آنان را در موقعیت گوسفندان قربانی قرار داده است که کشتن و آزار آن‌ها علاوه بر باز کردن دروازه‌های بهشت، سبب خوشنودی روح نیاکان می‌گردد. بدتر از این مصیبت، هزاره‌های مرده است که خاموشی آنها اشتهای لاش‌خوران را چندبرابر می‌کند.

ما اما با هیچ قوم و تباری سری کینه و نیت دشمنی نداریم و بازخوانی رنج تاریخی هزاره‌ها را امکان استقرار امنیت و حفاظت از کرامت انسانی می‌دانیم. ما به دنبال افغانستانی هستیم که هیچ طفلی قبل از به دنیا آمدن در آن، به دلیل هویت پدر و مادر خود محکوم به تبعیض و محرومیت نباشد. ما معتقدیم که راه سعادت و خوش‌بختی هیچ قوم و تباری از میان خون و رنج قوم و تبار دیگر نمی‌گذرد. باورکنید که پشتون‌ها و تاجیک‌ها با کشتن و بربادی هزاره نه به بهشت‌روند و نه هم در دنیا صاحب عزت و آبرو می‌شوند. اگر می‌شدند که تا حالا می‌شدند. شب سیاه هزاره اما دیر یا زود با طلوع خورشید گره خواهد خورد، بیایید که با هم و در کنار هم به مصیبت‌های مشترک ما نقطه پایان بگذاریم.

هادی میران

15/09/2026

به مناسبت ۲۵ سپتامبر روز یادبود از قربانیان نسل‌کشی هزاره‌ها

نامه سرگشاده:

روشنفکران، نخبگان و هموطنان عزیز پشتون‌تبار ما،
ــــــــــــــــــــ
این نامه را یک هموطن هزاره‌تان می‌نویسد؛ کسی که مانند شما افغانستان را خانه خود می‌داند و آرزو دارد روزی این سرزمین برای همه فرزندانش جای امن، آزاد و شایسته زندگی باشد.
امروز وقتی نام افغانستان در جهان برده می‌شود، متأسفانه بیش از آنکه با فرهنگ، تاریخ و انسان‌هایش شناخته شود، با جنگ، تروریسم، انتحار، مواد مخدر، فقر و خشونت پیوند خورده است. دهه‌ها بحران، میلیون‌ها انسان را آواره کرده و میلیون‌ها نفر را از ابتدایی‌ترین نیازهای یک زندگی آرام و باکرامت محروم ساخته است. مردم افغانستان بیش از حد طولانی هزینه جنگ، نفرت و بی‌اعتمادی را پرداخته‌اند.
اما پرسش من این است: آیا واقعاً می‌خواهید که در همین وضعیت متوقف شوید؟
باید بپذیرید که افغانستان با ادامه همان نگاه‌ها و مناسباتی که ما را به اینجا رسانده‌اند، نجات پیدا نخواهد کرد. ما به جامعه‌ای نیاز داریم که در آن انسان، پیش از آنکه پشتون، هزاره، تاجیک، ازبک یا متعلق به هر قوم و مذهبی باشد، یک انسان و یک شهروند باشد؛ جامعه‌ای که در آن کرامت انسان، برابری، آزادی، عدالت و حاکمیت قانون، اساس زندگی مشترک باشند.
اما هیچ آینده‌ای بدون روبه‌رو شدن صادقانه با گذشته ساخته نمی‌شود.
هزاره‌ها بخش مهمی از این گذشته‌اند. در دوره عبدالرحمن خان، سرکوب هزاره‌ها با کشتار گسترده، کوچ اجباری، اسارت و بردگی، مصادره زمین و محرومیت همراه شد و بخش بزرگی از جامعه هزاره نابود و آواره شدند. دهه‌ها بعد، در مزارشریف در سال ۱۹۹۸، نیروهای طالبان هزاران غیرنظامی هزاره را کشتند و به‌ویژه مردان و پسران هزاره، به‌طور هدفمند مورد تعقیب و اعدام قرار گرفتند. پس از آن نیز خشونت و تبعیض علیه هزاره‌ها در دوره‌های مختلف ادامه یافت که تاهنوز ادامه دارد.

یادآوری این وقایع برای ایجاد دشمنی میان هزاره و پشتون نیست. برعکس، اگر قرار است اعتماد واقعی و پایدار میان ما شکل بگیرد، باید بتوانیم درباره تاریخ خود بدون ترس، تعصب و انکار سخن بگوییم. گذشته زمانی به مانع آینده تبدیل می‌شود که نتوانیم آن را ببینیم، نتوانیم درباره آن سخن بگوییم و از تکرار آن جلوگیری کنیم. در اینجا باید یک اصل اخلاقی را با صراحت بگویم که پشتون‌های امروز مسئول جنایات کسانی نیستند که در گذشته مرتکب آن شده‌اند. هیچ انسانی به دلیل تبارش مجرم نیست و گناه یک جنایتکار به نسل‌های بعد منتقل نمی‌شود. ما باور داریم که مسئولیت تاریخی با گناه موروثی یکی نیست. نسل امروز مسئول است که حقیقت را انکار نکند، رنج قربانیان را بی‌اهمیت نشمارد و اجازه ندهد بی‌عدالتی گذشته در قالب سکوت، انکار یا توجیه به آینده منتقل شود. درست در همین نقطه است که نقش روشنفکران و نخبگان اهمیت پیدا می‌کند.

بگذارید به عنوان یک هموطن هزاره شما از شما بپرسم: چرا قلم و زبان شما در برابر بسیاری از واقعیت‌های تلخ افغانستان خاموش است؟ چرا درباره آزادی، عدالت و حقوق بشر سخن می‌گوییم، اما هنگامی که رنج تاریخی یک قوم مشخص مطرح می‌شود، زبان‌ها و قلم‌های شما خاموش می‌شوند؟ چرا رنج تاریخی و مستمر هموطنان هزاره شما برای شما قابل درک نیست؟
روشنفکری فقط تحصیلات، کتاب و تریبون نیکتایی آویختن نیست. روشنفکری آنجا آغاز می‌شود که انسان حاضر باشد حقیقتی را بر زبان بیاورد که شنیدنش برای جامعه خودش خوشایند نیست. قلمی که در برابر قدرت و تعصب سکوت می‌کند، اما در دفاع از «خودی‌ها» به صدا درمی‌آید، بیش از آنکه روشنفکرانه باشد، هویت‌گرایانه است. کسی از شما نمی‌خواهد گناه جنایتکاران گذشته را بر دوش بگیرید؛ اما بی‌تفاوتی شما در برابر رنج هزاره‌ها بیان تعلق خاطر شما به آن گذشته تلخ، تعبیر می‌شود.

سکوت در برابر این رنج، حتی اگر به معنای تأیید مستقیم جنایت نباشد، نمی‌تواند بی‌طرفی اخلاقی تلقی شود؛ زیرا حقیقتی که انکار یا مسکوت گذاشته شود، فرصت تکرار پیدا می‌کند. نمی‌توان از هزاره خواست گذشته‌اش را فراموش کند و همزمان انتظار داشت به آینده اعتماد کند. وحدتی که بر سکوت قربانی بنا شود، وحدت رهایی‌بخش و پایدار نیست.
در مقابل، پذیرفتن حقیقت تاریخی به معنای محکوم کردن یک قوم نیست. یک جامعه بالغ می‌تواند میان هویت خود و خطاهای تاریخی تمایز بگذارد. پذیرش حقیقت، پذیرش گناه اجداد نیست؛ انتخاب اخلاقی نسل امروز است. همان‌گونه که هیچ پشتونی نباید به خاطر جنایت یک حاکم یا گروه در گذشته مجرم شناخته شود، هیچ هزاره‌ای نیز نباید به خاطر هویت خود با تبعیض، تحقیر یا خشونت روبه‌رو شود.

بنابراین خواسته من روشن است: از روشنفکران و نخبگان پشتون‌تبار انتظار می‌رود حقیقت تاریخی را انکار نکنند، خشونت و تبعیض علیه هزاره‌ها را با صراحت محکوم کنند، از حقوق برابر همه شهروندان دفاع کنند و در برابر هر اندیشه‌ای که برتری قومی یا مذهبی را توجیه می‌کند، بایستند. این خواسته علیه پشتون‌ها نیست؛ خواسته‌ای برای ساختن افغانستانی است که در آن هیچ قومی برای برخورداری از امنیت، آزادی و کرامت انسانی نیازمند رضایت قوم دیگر نباشد. من هنوز به افغانستان مشترک باور دارم؛ افغانستانی که در آن پشتون بودن امتیاز نباشد، هزاره بودن جرم نباشد، تاجیک یا ازبک بودن مانع فرصت نباشد و مذهب انسان ارزش او را تعیین نکند. اگر می‌خواهیم افغانستان از تصویری که امروز در جهان از آن ساخته شده عبور کند، باید از درون تغییر کنیم. راه آینده، برتری یک قوم بر قوم دیگر نیست؛ برابری انسان‌هاست. آبادی قندهار به قیمت ویرانی بامیان، آبادی افغانستان نیست؛ بربادی آن است.
بازخوانی گذشته انتقام نیست. گذشته باید خوانده شود تا نسل‌های بعدی مجبور نباشند همان رنج را دوباره تجربه کنند. نسل‌های آینده باید در افغانستانی زندگی کنند که در آن قوم، مذهب و زبان نه امتیاز باشند و نه مجازات. من از شما نمی‌خواهم گذشته را به نام خود بپذیرید؛ از شما می‌خواهم اجازه ندهید انکارِ گذشته، آینده را نیز گروگان بگیرد. هیچ‌کس مسئول گناه نیاکان خود نیست، اما هر نسلی مسئول موضعی است که در برابر حقیقت می‌گیرد.

من این نامه را به عنوان یک هزاره نوشته‌ام، اما خواست من صرفا خواست هزاره‌ها نیست. سخن من درباره آینده سرزمینی است که همه ما در آن زندگی می‌کنیم. من افغانستانی می‌خواهم که در آن هیچ کودکی به خاطر نام قوم، زبان یا مذهبش از پیش محکوم به ترس، تبعیض یا مرگ نباشد.
اگر قرار است افغانستان روزی خانه همه ما باشد، باید از جایی آغاز کنیم که درد و رنج یکدیگر را درد و رنج خود بدانیم. این انتخاب امروز به دست شما است.
با احترام

پشتو
پښتنو روڼ‌اندو، مخورو او درنو هېوادوالو!
ـــــــــــــ
دا لیک تاسو ته ستاسو یو هزاره هېوادوال لیکي؛ هغه څوک چې افغانستان ستاسو په څېر خپل ګډ کور ګڼي او هیله لري چې یوه ورځ به دا خاوره د خپلو ټولو بچیانو لپاره د امن، آزادۍ او باعزته ژوند ځای وي.
نن چې په نړۍ کې د افغانستان نوم اخیستل کېږي، له بده مرغه تر ډېره د دې هېواد د کلتور، تاریخ او خلکو پر ځای له جګړې، ترهګرۍ، ځانمرګو بریدونو، نشه‌يي توکو، بېوزلۍ او تاوتریخوالي سره تړل کېږي. د لسیزو جګړو او بحرانونو میلیونونه انسانان کډوال کړي او میلیونونه نور یې له یوه عادي، ارام او باعزته ژوند څخه بې‌برخې کړي دي. د افغانستان خلکو له ډېرې مودې راهیسې د جګړې، کرکې او بې‌باورۍ دروند قیمت پرې کړی دی.

خو زما پوښتنه دا ده: ایا رښتیا هم غواړئ چې په همدې حالت کې پاتې شو؟
که زموږ ځواب «نه» وي، نو باید ومنو چې افغانستان د هغو پخوانیو فکرونو او مناسباتو په دوام سره له دې حالت څخه نه شي وتلای؛ هماغو فکرونو او مناسباتو چې موږ یې تر دې ځایه رسولي یو. موږ داسې ټولنې ته اړتیا لرو چې انسان پکې تر هر څه وړاندې انسان او برابر وګړی وي؛ داسې ټولنه چې د انسان کرامت، برابري، آزادي، عدالت او د قانون حاکمیت پکې د ګډ ژوند بنسټونه وي.
خو هېڅ راتلونکی له تېر وخت سره له صادقانه مخامخ کېدو پرته نه شي جوړېدای.
هزاره‌ګان د افغانستان د دې تېر تاریخ یوه مهمه برخه ده. د عبدالرحمن خان په دوره کې پر هزاره‌ګانو پراخې وژنې، جبري کډوالۍ، اسارت او غلامۍ، د ځمکو نیول او بېلابېل محرومیتونه تپل شول، چې له امله یې د هزاره ټولنې یوه لویه برخه ووژل شوه او یا بې‌ځایه شوه. څو لسیزې وروسته، په ۱۹۹۸ کال کې په مزارشریف کې د طالبانو ځواکونو زرګونه ملکي وګړي ووژل او په ځانګړې توګه هزاره نارینه او هلکان په هدفي توګه وپلټل او اعدام کړل. له هغه وروسته هم په بېلابېلو پړاوونو کې د هزاره‌ګانو پر وړاندې تاوتریخوالی او تبعیض دوام موندلی او تر نن ورځې پورې یې اغېزې زموږ پر ژوند پاتې دي.
د دغو پېښو یادونه د هزاره او پښتون ترمنځ د دښمنۍ د رامنځته کولو لپاره نه ده. برعکس، که غواړو زموږ ترمنځ ریښتینی او پایدار باور رامنځته شي، باید وکولای شو د خپل تاریخ په اړه له وېرې، تعصب او انکار پرته خبرې وکړو. تېر وخت هغه مهال د راتلونکي پر وړاندې خنډ ګرځي چې موږ یې له لیدلو، په اړه یې له خبرو او د بیا تکرار د مخنیوي څخه ډډه وکړو.

دلته غواړم یو اخلاقي اصل په څرګندو ټکو ووایم: د نن ورځې پښتانه د هغو کسانو د جنایتونو مسؤل نه دي چې په تېرو وختونو کې یې کړي دي. هېڅ انسان یوازې د خپل توکم له امله مجرم نه ګڼل کېږي او د یوه جنایتکار ګناه راتلونکو نسلونو ته نه لېږدېږي. خو تاریخي مسؤلیت له موروثي ګناه سره یو شی نه دی. د نن نسل مسؤلیت دا دی چې حقیقت انکار نه کړي، د قربانیانو درد بې‌اهمیته ونه ګڼي او اجازه ورنه کړي چې د تېر وخت بې‌عدالتي د چوپتیا، انکار یا توجیه له لارې راتلونکي ته ولېږدېږي. همدلته د روڼ‌اندو او مخورو ونډه ځانګړی اهمیت پیدا کوي.

راځئ، زه د خپل هزاره هېوادوال په توګه له تاسو څخه یوه پوښتنه وکړم: ولې ستاسو قلم او ژبه د افغانستان د ډېرو تریخ واقعیتونو پر وړاندې چوپه ده؟ ولې د آزادۍ، عدالت او بشري حقونو خبرې کوو، خو کله چې د یوه ځانګړي قوم تاریخي درد مطرح کېږي، زموږ ژبې او قلمونه چوپېږي؟ ولې ستاسو د هزاره هېوادوالو تاریخي او دوامدار درد ستاسو په عامه دریځونو کې هغه ځای نه لري چې باید ولري؟

روڼ‌اندیتوب یوازې زده‌کړه، کتاب او د خلکو په منځ کې خبرې کول نه دي. روڼ‌اندیتوب هغه وخت پیلېږي چې انسان چمتو وي داسې حقیقت پر ژبه راوړي چې ښايي د خپلې ټولنې لپاره یې اورېدل اسانه نه وي. هغه قلم چې د قدرت او تعصب پر وړاندې چوپ پاتې کېږي، خو د «خپلو» د دفاع پر مهال غږ پورته کوي، تر روڼ‌اندیتوب ډېر د هویت‌پالنې استازیتوب کوي.
له تاسو هېڅوک نه غواړي چې د تېرو جنایتکارانو ګناه پر خپلو اوږو واخلئ؛ خو ستاسو بې‌تفاوتي د هزاره‌ګانو د درد پر وړاندې بیانوي چې ګواکې له هغه تریخ تېر وخت سره د تړاو نښه ده.

د دې درد پر وړاندې چوپتیا، که څه هم په مستقیم ډول د جنایت د تایید په معنا نه وي، له اخلاقي پلوه بې‌طرفي نه شي بلل کېدای؛ ځکه هغه حقیقت چې انکار یا چوپتیا پرې واکمنه شي، د بیا تکرار لپاره زمینه پیدا کوي. له یوه هزاره څخه نه شو غوښتلای چې خپل تېر هېر کړي او په عین وخت کې ترې تمه ولرو چې پر راتلونکي باور وکړي. هغه یووالی چې د قرباني د چوپتیا پر بنسټ جوړ شي، نه د خلاصون یووالی دی او نه پایدار یووالی.
له بلې خوا، د تاریخي حقیقت منل د یوه قوم غندل نه دي. یوه بالغه ټولنه کولای شي د خپل هویت او تاریخي تېروتنو ترمنځ توپیر وکړي. د حقیقت منل د نیکونو د ګناه منل نه دي؛ بلکې د نن نسل یوه اخلاقي ټاکنه ده. لکه څنګه چې هېڅ پښتون باید د یوه پخواني واکمن یا ډلې د جنایت له امله مجرم ونه ګڼل شي، همدارنګه هېڅ هزاره هم باید یوازې د خپل هویت له امله له تبعیض، سپکاوي او تاوتریخوالي سره مخ نه شي.

له همدې امله زما غوښتنه روښانه ده: له پښتنو روڼ‌اندو او مخورو څخه تمه کېږي چې تاریخي حقیقت انکار نه کړي، د هزاره‌ګانو پر وړاندې هر ډول تاوتریخوالی او تبعیض په څرګندو ټکو وغندي، د ټولو وګړو د برابر حقونو دفاع وکړي او د هر هغه فکر پر وړاندې ودرېږي چې قومي یا مذهبي برتري توجیه کوي. دا غوښتنه د پښتنو پر وړاندې نه ده؛ دا د داسې افغانستان لپاره غوښتنه ده چې هېڅ قوم پکې د امنیت، آزادۍ او انساني کرامت د ترلاسه کولو لپاره د بل قوم اجازې ته اړتیا ونه لري.
زه لا هم پر ګډ افغانستان باور لرم؛ پر داسې افغانستان چې پښتونتوب پکې امتیاز نه وي، هزاره‌توب جرم نه وي، تاجک یا ازبک کېدل د فرصتونو خنډ نه وي او د انسان مذهب د هغه ارزښت ونه ټاکي. که غواړو افغانستان له هغه انځور څخه چې نن په نړۍ کې ترې جوړ شوی، ووځي، بدلون باید له خپل منځ څخه پیل کړو. د راتلونکي لاره د یوه قوم برتري پر بل قوم نه ده؛ د انسانانو برابري ده. د کندهار آبادي چې د بامیانو په بیه وي، د افغانستان آبادي نه ده؛ بلکې د افغانستان بربادي ده.

د تېر وخت بیا لوستل انتقام نه دی. تاریخ باید وپېژندل شي، څو راتلونکي نسلونه اړ نه شي چې هماغه درد یو ځل بیا تجربه کړي. راتلونکي نسلونه باید په داسې افغانستان کې ژوند وکړي چې قوم، مذهب او ژبه پکې نه امتیاز وي او نه سزا. زه له تاسو نه نه غواړم چې تېر وخت په خپل نوم ومنئ؛ له تاسو غواړم اجازه ورنه کړئ چې د تېر وخت انکار، راتلونکی هم یرغمل کړي. هېڅوک د خپلو نیکونو د ګناه مسؤل نه دی، خو هر نسل د هغه دریځ مسؤل دی چې د حقیقت پر وړاندې یې نیسي.

ما دا لیک د یوه هزاره په توګه لیکلی، خو زما غوښتنه یوازې د هزاره‌ګانو غوښتنه نه ده. زما خبرې د هغه هېواد د راتلونکي په اړه دي چې موږ ټول پکې ژوند کوو. زه داسې افغانستان غواړم چې هېڅ ماشوم پکې یوازې د خپل قوم، ژبې یا مذهب د نوم له امله له وېرې، تبعیض یا مرګ سره له مخکې محکوم نه وي. که غواړو افغانستان یوه ورځ زموږ د ټولو ګډ کور شي، باید له هغه ځایه یې پیل کړو چې د یو بل درد او رنځ خپل درد او رنځ وبولو. دا انتخاب نن ستاسو په لاس کې دی.
په درناوی
میران

12/09/2026

نوشته ای از امینی
#شیطان‌درلباس‌انسان
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لِقُتَيْبَةَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: «إِنَّ الشَّيْطَانَ إِذَا سَمِعَ النِّدَاءَ بِالصَّلاَةِ أَحَالَ لَهُ ضُرَاطٌ حَتَّى لاَ يَسْمَعَ صَوْتَهُ فَإِذَا سَكَتَ رَجَعَ فَوَسْوَسَ فَإِذَا سَمِعَ الإِقَامَةَ ذَهَبَ حَتَّى لاَ يَسْمَعَ صَوْتَهُ فَإِذَا سَكَتَ رَجَعَ فَوَسْوَسَ.»
ابوهریره از پیامبر خدا ﷺ نقل می‌کند که فرمود:
«همانا شیطان هنگامی که ندای نماز (اذان) را می‌شنود، پشت می‌کند و می‌گریزد و در حال فرار صدایی از او خارج می‌شود تا صدای اذان را نشنود. هنگامی که اذان پایان یافت، بازمی‌گردد و سپس وسوسه می‌کند. و هنگامی که اقامه را می‌شنود، دوباره می‌رود و فرار می‌کند تا صدای اقامه را نشنود؛ پس هنگامی که اقامه پایان یافت، بازمی‌گردد و سپس وسوسه می‌کند.»
صحیح مسلم، کتاب الصلاة، حدیث ۳۸۹
باب فضل الأذان وهرب الشيطان عند سماعه.

حال، منابع موثق می‌گویند: عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، در تازه‌ترین اقدام علیه آزادی‌های مذهبی شیعیان، دستور قطع بلندگوهای مساجد شیعیان در بخش‌هایی از غرب کابل را صادر کرده و گفته است: «اذان شیعیان مرا اذیت می‌کند.»

این دستور در مناطق شهرک امید سبز و دارالامان کابل عملی شده و افراد وابسته به این مقام طالبان موظف شده‌اند در صورت پخش اذان از بلندگوهای مساجد شیعیان، مؤذن و شماری از باشندگان محل را بازداشت کنند.

با توجه به حدیث نبوی و این خبر ناراحت کننده، چند کلمه را یادآوری کنیم:
در سند این حدیث هیچ خدشه نمی‌توانند بکنند چون در صحیح مسلم آمده است چنانکه این حدیث با اضافات در صحیح بخاری هم با سند دیگری از ابوهریره نقل شده است به این بیان:
«حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الْأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ: إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ وَلَهُ ضُرَاطٌ حَتَّى لَا يَسْمَعَ التَّأْذِينَ، فَإِذَا قَضَى النِّدَاءَ أَقْبَلَ، حَتَّى إِذَا ثُوِّبَ بِالصَّلَاةِ أَدْبَرَ، حَتَّى إِذَا قَضَى التَّثْوِيبَ أَقْبَلَ، حَتَّى يَخْطُرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَنَفْسِهِ، يَقُولُ: اذْكُرْ كَذَا، اذْكُرْ كَذَا، لِمَا لَمْ يَكُنْ يَذْكُرُ، حَتَّى يَظَلَّ الرَّجُلُ لَا يَدْرِي كَمْ صَلَّى».
ابوهریره رضی‌الله‌عنه می‌گوید: رسول خدا ﷺ فرمود:
«هنگامی که برای نماز ندا داده می‌شود، شیطان پشت کرده و می‌گریزد و صدایی از او خارج می‌شود تا صدای اذان را نشنود. هنگامی که اذان پایان یافت، برمی‌گردد تا هنگامی که برای نماز اعلامِ دوباره و دعوت به برپایی نماز داده شود[یعنی برای نماز بعدی اقامه گفته شود]، شیطان پشت می‌کند و می‌گریزد؛ و هنگامی که آن اعلامِ نماز به پایان برسد، بازمی‌گردد و میان انسان و نفس او وسوسه می‌کند و می‌گوید: فلان چیز را به یاد بیاور، فلان چیز را به یاد بیاور؛ چیزهایی را به او یادآوری می‌کند که پیش از آن به یاد نداشت، تا اینکه شخص نمی‌داند چند رکعت نماز خوانده است.»
صحیح البخاری، کتاب اذان، باب فضل التأذين، حدیث ۶۰۸.
این حدیث، در متون روایی دیگری مثل سنن ابي داود و مسند احمد و... نیز آمده‌ است.

طبق این حدیث، حکیم شرعی وزیر عدلیه، از اعوان و افراد و نزدیکان شیطان گفته می‌شود که با صراحت اعلام می‌کند: «اذان شیعیان مرا اذیت می‌کند.»
اگر بگویند ما شما شیعیان را مسلمان نمی‌دانیم در پاسخ گفته می‌شود: مگر امام ابوحنیفه نگفته است:
هیچ‌یک از اهل قبله را به سبب گناه کافر ندانی؛ لَا تُكَفِّر أَحَدًا مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ بِذَنْبٍ.

05/09/2026

تاریخ را فراموش نکرده‌ایم
در چند روز اخیر، برخی چهره‌ها و افراد وابسته به طالبان، گاهی مستقیم و گاهی با کنایه، با یادآوری دوره عبدالرحمن قاتل خونخوار تلاش کرده‌اند به مردم هزاره پیام بدهند که آن دوران را فراموش نکنند.
اما ما تاریخ خود را فراموش نکرده‌ایم.
ما نیازی به کسی نداریم که تاریخ تلخ و خونین گذشته را به ما یادآوری کند. نسل‌های هزاره این تاریخ را با گوشت و پوست خود تجربه کرده‌اند و نام عبدالرحمن خونخوار و آنچه در آن دوره بر مردم ما گذشت، بخشی از حافظه تاریخی ماست.
اما تاریخ فقط تاریخ قربانی شدن نیست؛ تاریخ مقاومت و دفاع از خود نیز هست.
مردم هزاره در دوره‌های مختلف، در برابر فشار و خشونت از خود دفاع کرده‌اند. حوادث دهه ۱۳۷۱ و دفاع غرب کابل نیز بخشی از همین تاریخ است؛ تاریخی که نمی‌توان آن را با تهدید، تحریف یا فراموشی پاک کرد.
پیام ما روشن است:
ما تاریخ را فراموش نمی‌کنیم، اما اسیر کینه تاریخی هم نمی‌شویم.
از گذشته درس می‌گیریم، از حقوق خود دفاع می‌کنیم و برای آینده‌ای تلاش می‌کنیم که در آن هیچ قومی مجبور نباشد برای زنده ماندن، تاریخ خود را فراموش کند یا هویت خود را پنهان سازد.
کسانی که امروز تاریخ را به عنوان ابزار تهدید یادآوری می‌کنند، بهتر است بدانند که مردم هزاره حافظه تاریخی دارند و اتفاقات گذشته را می‌شناسند.
تاریخ را نمی‌توان با تهدید تغییر داد؛ تاریخ را باید شناخت، از آن درس گرفت و اجازه نداد دوباره تکرار شود.

16/08/2026

پنج سال حکومت؛ پنج سال دیگر برای فراموشی؟

گروه طالبان در حالی پنجمین سال حکومت خود را جشن می‌گیرند که نیمی از جامعه افغانستان از بسیاری از حقوق اساسی خود محروم است و اقلیت‌های قومی و مذهبی نیز با نگرانی‌های جدی درباره امنیت، تبعیض و آینده خود روبه‌رو هستند.

زنان و دختران افغانستان از آموزش، کار و بسیاری از حقوق ابتدایی اجتماعی محروم شده‌اند. نسلی از دختران در حال بزرگ شدن است که سال‌های مهم زندگی و تحصیل خود را از دست می‌دهد. این فقط محرومیت امروز نیست؛ آسیبی است که می‌تواند آینده یک کشور را برای چندین نسل تحت تأثیر قرار دهد.

از سوی دیگر، گزارش‌های متعددی درباره بازداشت، ناپدیدشدن و کشته شدن نیروهای حکومت پیشین منتشر شده است. کارنامه طالبان در دوران جنگ نیز بخشی از تاریخ معاصر افغانستان است؛ انفجارها، حملات انتحاری، کشتار غیرنظامیان سربریدن ها و خشونت‌های گسترده‌ای که هزاران خانواده را داغدار کرد.

امروز اما همان گروه، خود را صاحب امنیت و آینده افغانستان می‌داند. پرسش این است که آیا امنیت فقط نبود انفجار انتجار است، یا امنیت باید با عدالت، آزادی، آموزش، حق کار، آزادی بیان و امنیت اقلیت‌ها همراه باشد؟

افغانستان همچنین میلیاردها دالر کمک بشردوستانه و توسعه‌ای دریافت کرده و حکومت از گمرکات و مالیات نیز درآمد دارد. درباره نحوه مصرف و شفافیت این منابع، پرسش‌های جدی مطرح است و مردم حق دارند بدانند درآمد کشور چگونه مصرف می‌شود و چه مقدار آن برای رفاه عمومی هزینه می‌گردد.

نگرانی بزرگ‌تر، آینده اقلیت‌های قومی و مذهبی است. اگر تبعیض، محرومیت، مصادره زمین، کوچ اجباری و فشار بر هویت‌های قومی و مذهبی ادامه پیدا کند، شکاف‌های اجتماعی عمیق‌تر خواهد شد و افغانستان بیش از پیش از یک جامعه متکثر فاصله خواهد گرفت.

پنجمین سال حکومت را می‌توان جشن گرفت، اما تاریخ را نمی‌توان با جشن و تبلیغات تغییر داد.

حکومت‌ها با ساختمان و پرچم و مراسم ماندگار نمی‌شوند؛ با رضایت مردم، عدالت، دانش، اقتصاد و حفظ کرامت انسان‌ها ماندگار می‌شوند.

و شاید تلخ‌ترین بخش ماجرا این باشد که اگر مردم به محرومیت عادت کنند، روزی ممکن است ظلم دیگر برایشان غیرعادی به نظر نرسد.

بدبختی یک جامعه فقط از ظلم آغاز نمی‌شود؛ از روزی آغاز می‌شود که مردم به ظلم عادت کنند.

09/08/2026

گروه طالبان چهره واقعی خودرا نشان می دهد.

در روزهای پسین، با افزایش فشار بر هزاره‌ها و شیعیان، فرستادن هیأتی به قندهار برای رساندن صدای مظلومیت آنان به ملا هبت‌الله، پرسش‌های جدی را به وجود می‌آورد.
این وضعیت مرا به یاد مفهومی از علی شریعتی می‌اندازد؛ همان چیزی که از آن به عنوان «دیالکتیک مادر» یاد می‌شود: پناه بردن به دامن کسی که خود عامل فشار است، به امید اینکه از سر ترحم گرهی از کار باز کند. (هادی میران )

اما مسئله هزاره‌ها فقط ترحم نیست.

مسئله، حق زندگی با عزت، امنیت، مشارکت در ساختار قدرت، حفظ سرزمین و هویت مذهبی و جلوگیری از تبعیض و تغییر اجباری بافت جمعیتی مناطق هزاره‌نشین است.
تاریخ هزاره‌ها فقط به امروز و طالبان محدود نمی‌شود. از دوره عبدالرحمن خان، قتل‌عام، کوچ اجباری، مصادره زمین و محرومیت، بخش دردناکی از تاریخ این مردم بوده است. در دوره نخست طالبان، فاجعه مزارشریف و کشتار هزاره‌ها رخ داد و در سال‌های بعد نیز حملات انتحاری، انفجارها و ترورها، بار سنگینی بر دوش این جامعه گذاشت.

امروز نیز وقتی درباره زمین، شهرک‌ها و تخلیه مناطق هزاره‌نشین گزارش‌ها و نگرانی‌هایی مطرح می‌شود، پرسش اساسی این است: آیا قانون برای همه به یک شکل اجرا می‌شود یا فقط برای گروهی که قدرت دفاع از خود را ندارد؟
اگر قرار است زمین‌های غصب‌شده پس گرفته شود، باید بدون تبعیض و بر اساس قانون باشد. عدالت نمی‌تواند زمانی عدالت باشد که فقط بر ضعیفان اجرا شود و قدرتمندان از آن مصون بمانند.
از سوی دیگر، جامعه‌ای که آینده خود را فقط در گرفتن امتیاز از حاکم جستجو کند، همیشه وابسته خواهد ماند. التماس ممکن است برای مدتی فشار را کاهش دهد، اما حقوق پایدار با التماس به دست نمی‌آید.
تجربه تاریخ افغانستان نشان داده است که حفظ آزادی، هویت و حقوق یک جامعه نیازمند آگاهی، آموزش، اقتصاد، تولید فکر، همبستگی، سازماندهی و حضور سیاسی است.
هزاره‌ها بیش از آنکه به ترحم نیاز داشته باشند، به قدرت اجتماعی، اقتصادی و فکری نیاز دارند؛ قدرتی که بتواند در داخل افغانستان و در هر کشوری که بخشی از این جامعه زندگی می‌کند، از حقوق آنان دفاع کند.
اگر قرار باشد آینده هزاره‌ها را دیگران تعیین کنند، طبیعی است که نتیجه نیز مطابق خواست دیگران خواهد بود.
ترحم ممکن است زخم را برای یک روز آرام کند؛ اما حقوق پایدار را باید ساخت.
جامعه‌ای که می‌خواهد آینده داشته باشد، باید خودش را برای ساختن آن آینده آماده کند.

Address

کابل از پل سوخته به طرف دارلمان سرک چهارقلعه چهاردهی ایستگاه قلعه علیمردان لب سرک مجتمع آبی آمازون
Kabul

Opening Hours

Monday 09:00 - 17:00
Tuesday 09:00 - 17:00
Wednesday 09:00 - 17:00
Thursday 09:00 - 17:00
Friday 09:00 - 17:00
Saturday 09:00 - 17:00
Sunday 09:00 - 17:00

Telephone

+93745430490

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when مجتمع آبی حوض و سونای آمازون posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to مجتمع آبی حوض و سونای آمازون:

Shortcuts

Share